Spuitrobots zijn inmiddels gewilde medewerkers op varkensbedrijven

De eerste generatie spuitrobots werd niet massaal omarmd door varkenshouders en is inmiddels ook niet meer te koop. Het ging om de Clever Cleaner van het Zweedse bedrijf Ramsta Robotics, in Nederland verkocht door Schippers Bladel. De bekende Deense fabrikant Nilfisk-Alto maakte sinds de overname van Skiold vanaf 2009 de Multi Cleaner.

In Nederland werd deze robot de Robby genoemd en gebouwd door Stegehuis Technische Installaties. Toen was er nog voldoende personeel te vinden en technisch waren de robots matig: te veel storingen, te weinig begeleiding en de hokken werden niet goed schoon.

Inmiddels is er een nieuwe generatie robots op de markt. Deze robots hebben betere en doorontwikkelde technieken en zijn geschikt voor kraam-, biggen- en vleesvarkensafdelingen. Elke 10 tot 15 minuten spuiten de robots een hok schoon.

Frank Smeijers van Agro-TopShop (Freriks) verkoopt de Washpower-spuitrobot voor de varkenshouderij. Dezelfde robots draaien ook in de pluimvee- en kalverhouderij, en zelfs in een grote melkput voor koeien. Wereldwijd zouden er al vele zijn verkocht, vooral in Duitsland, Denemarken en de Verenigde Staten.

De Washpower Procleaner kwam eerder op de markt via Weda Holland en is geëvolueerd naar het nieuwe model X150, met scharnierende armen. Smeijers: ‘Daardoor kan de robot nu langs obstakels bewegen. Door de lange armen is ook het schot aan de binnenzijde langs de voergang schoon te krijgen. Geen enkele robot krijgt een afdeling 100 procent schoon. Maar 80 procent is zeker reëel. De rest blijft, net als het inschuimen, ontsmetten en de controle achteraf, handwerk. Dat kunnen robots niet.’

Stroom via accu

Stroom trekken de robots zo’n 24 uur lang van een accu. Het waterverbruik is met 15 tot 18 liter per minuut op 220 bar ongeveer gelijk aan spuiten met de hand, zeggen leveranciers. De instellingen en bevuilingsgraad bepalen de schoonmaakduur. Hogere mestafzetkosten hoeven dus geen rol te spelen bij de keuze voor een robot.

De nieuwe leveranciers zetten sterker in op begeleiding en demo’s, zodat de varkenshouder weet wat hij mag verwachten. Een voorbeeld is het bedrijf Stable Brothers, die zijn Cleanbuddy 4.0 eerst een week ‘plug and play’ laat proefdraaien bij een klant.

‘Het is een verlosser, maar geen zaligmaker’, vat mede-eigenaar Martijn van Hemert het spuitresultaat bondig samen. ‘De robot reinigt de hokken voor 80 tot 85 procent, afhankelijk van de gekozen nozzle, de beschikbare pompcapaciteit en het finetunen van de automatische wasprogramma’s. Tijdens een demo kun je dat goed afstellen voor een eerlijk beeld van het resultaat.’

Vast patroon

De Cleanbuddy 4.0 kost zo’n 43.500 euro en wordt in Duitsland gemaakt door Schulze Bremer. De spuitarm werkt een vast patroon af om alles te raken. De bewegingen zijn daarna te finetunen. Optioneel kan de robot ook het plafond schoonspuiten.

Na te zijn gestopt met de Clever Cleaner zette het Zweedse Envirologic de ontwikkeling van de robot voort tot het ontstaan van de Evo Cleaner. Wereldwijd is de rode robot nu het meest verkocht, bij Schippers Group in het groen. ‘De Evo Cleaner is tien slagen beter dan zijn voorganger. In 2019 en 2020 hebben we er ongeveer 45 verkocht en sinds 2021 zijn dat er gemiddeld 30 tot 35 per jaar’, aldus Jolien van Kollenburg van Schippers Group.

Lees ook dit verhaal over het innovatieve bedrijf van de familie Oude Voshaar in het Overijsselse Geesteren: Nieuwe stal in Geesteren toont contouren van varkenshouderij in 2035

De technische vooruitgang van de Evo Cleaner zit hem in storingsvrij werken, betere software en minder waterverbruik. Hij kost 45.000 tot 50.000 euro, met een abonnement van 20 euro per maand voor updates van de software en communicatie. Elke 600 uur of jaarlijks is een onderhoudsbeurt nodig.

Monteurs leren de eerste keer spuiten, met vuilfrees of puntstraal, in met een joystick. Per hok en afdeling wordt dit onthouden. Verdere navigatie gaat via magneetmarkers op de hokafscheidingen. Een gangbreedte van 65 centimeter is nodig en de robotarm spuit hokken tot 6,5 meter diep schoon.

Robotkopers zijn volgens Van Kollenburg divers. ‘Op grote vleesvarkens- en vermeerderingsbedrijven draaien twee robots, maar er draait er ook één bij een boer met vierduizend vleesvarkens. Het is een afweging van personeelsinzet en de tijd die je in schoonmaken wilt stoppen. De robot geeft arbeidsplezier en vrijheid, belangrijk voor boer en personeel.’

Tweedehands alleen van stoppers
Werkplezier is belangrijk, maar de aanschafprijs van een spuitrobot staat menig varkenshouder tegen. Daarom hangt de verkoop sterk samen met schommelingen in de varkensprijzen, merken leveranciers. De robots moeten van de lopende rekening worden betaald. Financieren of leasen wordt amper gedaan.

‘De prijs van circa 38.500 euro is ook geen pakje boter. Je kunt er een middenklasse auto van kopen’, stelt Frank Smeijers van Agro TopShop. ‘Robots worden ook tweedehands aangeboden, vooral door stoppende boeren uit Duitsland. Ze gaan niet de deur uit vanwege de ouderdom of slijtage; daar is de markt nog te jong voor en daarvoor gaan de robots te lang mee.’

Schippers Group, dat in Nederland inmiddels de meeste robots heeft verkocht, heeft geen handel in tweedehands robots met revisie en dergelijke. Het bedrijf kan klanten eventueel wel met elkaar in contact brengen en zal vervolgens ook service verlenen.