‘Is Mycoplasma hyopneumoniae ons te slim af?’

Zo werd in de vleesvarkensfase een stijging van antistoffen tegen M. hyo gezien en werd de bacterie aangetoond met PCR in tracheobronchiale swabs. Een verhoogd percentage M. hyo-achtige longletsels bij de slacht ondersteunt dan het vermoeden. PCR en histologisch onderzoek van longweefsel kunnen helpen om de rol van M. hyo verder te onderbouwen.

Een actuele vraag uit de praktijk is of M. hyo aan het veranderen is. Dierenartsen signaleren meer problemen op bedrijven die voorheen stabiel waren. Vooralsnog zijn er in de wetenschap geen duidelijke aanwijzingen voor een nieuwe, meer virulente M. hyo. Wel is bekend dat circulerende stammen genetisch van elkaar verschillen. Tussen landen, tussen bedrijven en soms zelfs binnen bedrijven.

Ook de epidemiologie is van belang. Jonge zeugen kunnen een belangrijke bron zijn voor de infectie van biggen. Hoe hoger het percentage geïnfecteerde biggen bij spenen, hoe groter de kans op longletsels bij slacht (Calsamiglia & Pijoan, 2000; Fano et al., 2007). Deze bevindingen zijn in latere studies in meer of mindere mate bevestigd.

Theoretisch kan M. hyo dus veranderen, ook al ontbreekt daarvoor het sluitende bewijs. Ook veranderingen in de omgeving kunnen een rol spelen: minder antibioticagebruik, een langere lactatieperiode en daardoor meer gelegenheid voor transmissie vóór spenen, maternale immuniteit die de vaccinatierespons beïnvloedt of genetische vooruitgang waarbij groei en afweer niet altijd in hetzelfde tempo meegaan.

Varkenshouders hebben weinig aan deze losse theorieën. In een markt met grote kostendruk is een praktische, kostenefficiënte oplossing wenselijk. een aanpassing van het vaccinatieschema geeft op sommige bedrijven snel resultaat. Voor varkenshouders is dit waarschijnlijk bevredigend, maar bij mij blijft toch de vraag knagen: waarom steekt M. hyo ineens de kop op?

Niet iedere hoest bij vleesvarkens is M. hyo. Vaak spelen co-infecties, klimaat, management of een eerdere infectiebron bij de zeugen een rol. Daarom moeten we niet alleen vragen of het vaccin nog werkt, maar vooral: wanneer vindt infectie plaats, welke dieren verspreiden de bacterie en welke andere factoren bepalen de longschade?

Misschien lijkt M. hyo ons nu even te slim af te zijn, maar dit stimuleert extra onderzoek: van een positieve PCR naar inzicht in transmissie, co-infecties en bescherming tot slachtleeftijd. Pas wanneer we transmissie, stamvariatie, co-infecties, management en immuniteit in samenhang onderzoeken, kunnen we bepalen of M. hyo werkelijk slimmer is geworden of dat wij het probleem slimmer moeten benaderen.

Twan van Berlo
Varkensarts bij Zoetis

MM-52363