Veewagens belangrijke bron van virusverspreiding tussen varkensbedrijven

Bij een grote slachterij in het Amerikaanse Midwesten onderzochten onderzoekers 389 veewagens op vier veelvoorkomende varkensvirussen: Porcine Reproductive and Respiratory Disease (PRRS), Porcine Epidemische Diarree (PED), Porcine deltacoronavirus (PDCoV) en Senecavirus A. Bij aankomst bleek 71 procent van de veewagens besmet met minimaal één van deze virussen. Slechts 29 procent testte negatief op alle vier.

Na het uitladen werden dezelfde veewagens opnieuw onderzocht. Van de 114 wagens die bij aankomst nog virusvrij waren, bleken er na het uitladen 85 alsnog positief te testen. Dat komt neer op 75 procent. Volgens de onderzoekers vindt de besmetting waarschijnlijk plaats op het losperron. Meer dan de helft van de omgevingsmonsters die daar werden genomen, bevatte minimaal een van de onderzochte virussen.

Ook wanneer naar de afzonderlijke virussen wordt gekeken, is een duidelijke stijging zichtbaar. Het aandeel veewagens met PRRS steeg van 35 procent bij aankomst naar bijna 45 procent na het uitladen. Bij PDCoV liep dit op van 41 naar 62 procent en bij PED van 27,3 naar 51 procent.

Aandacht voor transporthygiëne

De onderzoekers noemen een veewagen een ‘stal op wielen’. Veetransport kan daardoor ziektekiemen naar een volgend bedrijf verspreiden. Vooral bij ziekteverwekkers als PRRS en PED, die grote economische gevolgen kunnen hebben, is het volgens de onderzoekers belangrijk om transporthygiëne net zo serieus te nemen als andere besmettingsroutes.

Ook in Nederland is de reiniging en ontsmetting van veewagens een aandachtspunt. In de praktijk gebeurt dit niet altijd optimaal. Daarom hebben Vee&Logistiek Nederland, de Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV), VleesNL en DLV Advies in 2024 de krachten gebundeld om de biosecurity in de varkenssector verder te verbeteren.

Het sectorproject ‘Reiniging en ontsmetting van veetransportmiddelen in de varkenssector’ richt zich op het structureel verbeteren van de bioveiligheid bij varkenstransporten. Daarbij is onder meer aandacht voor de rol van transporteurs en chauffeurs. Zij hebben rechtstreeks invloed op de gezondheid van de dieren. Het is daarom belangrijk dat zij niet alleen de biosecuritymaatregelen kennen, maar deze ook dagelijks kunnen toepassen.

Flyer voor wasplaatsen

Hoewel de protocollen, onder meer via het ketenkwaliteitssysteem Holland Varken Quality, duidelijk zijn, voldoet de inrichting van wasplaatsen op varkensbedrijven in de praktijk niet altijd aan de eisen. Het sectorproject ontwikkelt daarom een instructieflyer. Daarmee kunnen varkenshouders en chauffeurs elkaar aanspreken op de voorwaarden voor een goede wasplaats.

Het gaat onder meer om een volledig vloeistofdichte vloer met een goede waterafvoer. Ook moeten er voldoende lange en dikke waterslangen beschikbaar zijn, met een minimale lengte van 25 meter. Daarnaast zijn de juiste reinigings- en ontsmettingsmiddelen nodig, evenals schone bedrijfskleding en laarzen voor de chauffeur.

Binnen het sectorproject wordt ook gekeken naar technologische oplossingen om de reiniging en ontsmetting van veewagens te verbeteren. Automatisch ontsmetten door verneveling is daar een voorbeeld van. Enkele varkenstransporteurs hebben al in deze techniek geïnvesteerd.

De toepassing kent echter nog een belangrijke beperking. Er is nog geen ontsmettingsmiddel met een erkenning van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) voor verneveling in veewagens. Voor verneveling in stallen zijn dergelijke middelen wel beschikbaar.