19-jarige kiest bewust voor een carrière tussen de varkens

Op het erf van de familie Van Bommel in het Brabantse Liessel ligt een bescheiden laagje sneeuw. Op deze koude dag is de warme douche in de hygiënesluis geen vervelende maatregel om het varkensbedrijf binnen te komen. Achter de uitgang van de omkleedruimte staat Nienke van Bommel te popelen om een rondleiding te geven over het vermeerderingsbedrijf.

Trots opent de 19-jarige de deur naar de dekstal. 'Dit is mijn domein. De dracht- en kraamstal zijn meer papa's terrein', vertelt ze. De zeugen liggen er rustig bij. Een deel van de inseminatiestal wordt gebruikt voor zeugen die nog niet geschikt zijn om in de groepsstal te plaatsen. 'We geven ze nog wat extra aandacht', licht de Brabantse toe. 'Gelten leren we in deze ruimte het vreten in de voerstations aan en hun bronst wordt gesynchroniseerd.'

Een afdeling verderop ligt haar favoriet: beer Bartje. De grote, vriendelijke reus staat knorrend op als hij de jonge boerin ziet aankomen. Op haar smartphone toont Van Bommel een filmpje van Bartje als big. 'Toen was hij voor zijn leeftijd ook al flink', zegt ze. 'Destijds was hij makkelijk op te tillen, maar dat gaat me nu niet meer lukken. Ze zeggen altijd dat je een beer niet moet vertrouwen, maar Bartje is zachtaardig en ik let altijd goed op.' Hij is een van de acht beren op het zeugenbedrijf die een naam hebben.

Vervolgens loopt Van Bommel naar de drachtstal die in 2013 is ingericht. 'Destijds werd gezegd dat groepshuisvesting met voerstations de toekomst van varkens houden was. Maar er kleven wat nadelen aan. Dat bracht ons pap toen aan het twijfelen of hij er niet toch allemaal voerboxen in zou maken', vertelt ze.

'Vooral gelten aanleren dat ze door de poortjes moeten lopen voordat ze bij het voer komen, was tijdrovend en moet goed gebeuren. Nu is dat met een aanleerruimte op ons bedrijf gesneden koek en ben ik blij dat we deze vorm van groepshuisvesting hebben', zegt de jonge varkenshouder.

Twee grote groepen

De drachtstal heeft aan beide lange zijden ramen over de volledige lengte. Zo hebben de zeugen en gelten het natuurlijke daglicht boven op de stalverlichting. In de drachtruimte zijn twee groepshokken, elk met in totaal ongeveer 375 dieren. De ene groep bestaat uit oudere zeugen en de andere uit gelten, eerste- en tweedeworpszeugen. Bij beide groepen is een hok met een beer.

De drachtige zeugen liggen in groepjes te rusten, maken gebruik van het voerstation of scharrelen wat rond. Een van de zeugen is gezwicht voor de charmes van de beer en zorgt door haar gierende hormonen voor onrust. Van Bommel reageert meteen en haalt de berige zeug uit de groep en brengt haar naar de dekruimte.

De Brabantse wijst naar een zwart-witte zeug. 'Dat is Lientje, een van mijn favorieten. Er lopen nog drie van deze zwart-witte zeugen rond, afstammelingen van paps lievelingsbeer. Als je naar de kosten en baten kijkt, dan spelen we met deze zeugen quitte. Maar ze voegen plezier toe aan ons werk. Dat is ook belangrijk', benadrukt ze.

Bij de geltengroep zijn in een deel van de ruimte boxen gemaakt. Van Bommel: 'Daar kunnen de varkens zich terugtrekken voor een dutje.' De meeste boxen zijn gevuld. Een aantal jonge dieren ligt in groepjes bij elkaar. 'Eerst hadden we maar een paar boxen aan de zijkant, maar we merkten dat die altijd vol lagen', vertelt de jonge boerin.

Een aantal gelten loopt nieuwsgierig met haar mee op haar rondje door het groepshok. Het is duidelijk dat ze gewend zijn aan mensen en dat ze goed worden verzorgd en behandeld. Geen enkele zeug of gelt schrikt of rent weg als Van Bommel in de buurt komt.

Matras voor zeugen

In de kraamstallen liggen de zeugen op een zogenoemd matras: een vloer die iets hol is. Zo liggen ze comfortabeler en komen hun uiers beter vrij te liggen. Dit principe is door haar vader bedacht. Ook is er een kniegootje voor de biggen. 'Wanneer de biggen op een rij liggen te drinken, kunnen ze hun voorpootjes in het gootje zetten', zegt de jonge varkenshouder. 'Dat voorkomt kapotte knietjes en de biggen kunnen de uier beter stimuleren.'

In de bedrijfskantine schuift Willie van Bommel aan. Hij is trots op de samenwerking met zijn dochter. Dat roept jeugdherinneringen bij haar op. 'Ik ben een dierenvriend. Als kind was ik altijd in de stallen te vinden. Ook vond ik het fijn dat mijn vader tussen de middag altijd aanschoof bij het eten. Bij klasgenootjes zag ik dat zij hun ouders veel minder zagen, omdat die buiten de deur werkten', blikt de jonge boerin terug.

'Dat je als varkenshouder ook in de weekenden en op feestdagen moet werken, heb ik nooit als vervelend ervaren', benadrukt Van Bommel. 'Hetzelfde geldt voor niet op vakantie gaan. Voor mij was het hier met mijn ouders en tussen de varkens vakantie. Er kwamen altijd neven, nichtjes of vriendinnetjes logeren en dat was voor mij genoeg.'

Wat zowel vader als dochter lastiger vinden, is hun leeftijdsverschil. Willie van Bommel is 61 jaar, terwijl Nienke van Bommel pas negentien lentes jong is. 'Ik had nog best graag werkervaring bij andere bedrijven willen opdoen, maar dat is nu wat lastig. Pap gaat juist al wat afbouwen richting zijn pensioen, terwijl ik net klaar ben met mijn opleiding veehouderij bij Yuverta in Boxtel', vertelt Nienke van Bommel.

'Goed personeel vinden is niet makkelijk. Dus dat betekent dat ik hier nodig ben. Natuurlijk heb ik wel stages gelopen en zag ik dan ook dingen die ik thuis wilde proberen. Zoiets is toch anders dan wanneer je ergens vast gaat werken', vervolgt de jonge boerin.

Generatieverschil

Haar vader beaamt dat. 'Het zou veel beter zijn als ze eerst nog wat ervaring opdoet bij andere bedrijven. Hier is ze thuis en ik ben haar vader en daar neemt ze toch minder snel iets van aan', zegt hij. 'Niet dat het vaak botst; ik werk graag met haar. Maar ik merk een generatieverschil. Ik begon met 105 zeugen op stro en wist precies welk dier wanneer moest werpen of iets mankeerde.'

Ook het stalklimaat heeft Willie van Bommel zelf leren inschatten door de dieren te observeren. 'Hoe lopen de luchtstromen, waar is het te koud of te warm en hoe los je dat op? Dat is nu allemaal automatisch en met computers geregeld', zegt hij.

'Als Nienke zegt dat het ergens te warm of koud is, heeft ze nog niet de kennis en kunde om zelf de oorzaak en oplossing te zien. Zoiets leren ze jammer genoeg niet meer op school', merkt de ondernemer op. 'Wel zie ik dat Nienke veel kundiger is met cijfers, computers en het managementsysteem.'

Daar springt zijn dochter meteen op in: 'We zijn ooit overgestapt van AgroVision op PigExpert om meer met gegevens van ons bedrijf te kunnen doen. Eerst zag pap daar het nut niet zo van in, maar nu merkt hij dat het zich loont. Van 105 varkens kun je wel onthouden welke ooit een uierontsteking heeft gehad. Maar als je tien keer zoveel dieren hebt, gaat dat niet meer. Ook doordat je met meerdere mensen op het bedrijf werkt die niet alle dagen aanwezig zijn.'

Dat ze als vrouw in een mannenwereld op het bedrijf meewerkt, is voor Nienke van Bommel geen probleem. 'Ik vind het juist leuk, omdat mannelijke collega's in eerste instantie hun twijfels hadden toen ze me in de stallen zagen verschijnen. Ondertussen weten ze dat ik net als zij van aanpakken weet en waar het om draait.'

Niet meer, wel iets anders

De jonge varkensboerin is positief over haar toekomst. 'Ik vind de bedrijfsomvang prima, het loopt goed, het werk is behapbaar en er is nog tijd voor een privéleven. Ik streef er niet naar om een enorm varkensbedrijf te runnen en continu aan het werk te zijn. Mijn vriend werkt niet in de varkenssector. Mochten er over een jaar of tien kinderen komen, dan wil ik tijd hebben om te koken en naar een speelparadijs te kunnen gaan.'

De Brabantse heeft plannen om binnen twee jaar de oude kraamstal te verbouwen tot een onderkomen voor gelten. 'Door ze jonger aan te kopen en meer wentijd te geven, verlaag je het risico op het binnenhalen van ziekten. Ook is het makkelijker om zelf strenger te selecteren', legt ze uit.

Financieel gaat die verandering volgens Willie van Bommel geen extra winst opleveren. 'Maar Nienke wil het graag en dat is toch de nieuwe generatie. Dan proberen we het.'

Nienke van Bommel stemt volmondig met haar vader in. 'In mijn toekomstige bedrijfsvoering wil ik ook ruimte houden voor zwart-witte zeugen, omdat ik die leuk vind. Doortje is bijvoorbeeld echt van mij. Zij is ruim vier jaar en loopt nu bij de schapen, ook een gezamenlijke hobby van pap en mij.'