Verbod op uitzendkrachten in vleessector moet einde maken aan misstanden

Het verbod geldt voor bedrijven die zich bezighouden met het slachten, verwerken, koelen en invriezen van vlees. Voor bestaande uitzendcontracten komt een overgangsperiode tot 1 juni 2028, waardoor bedrijven nog 23 maanden de tijd krijgen om hun personeelsbeleid aan te passen.

Aanleiding voor de ingreep is een op 3 juli gepubliceerd rapport van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Daarin zijn de risico’s, meldingen en onderzoeksresultaten over de periode 2023 tot en met het eerste kwartaal van 2026 in kaart gebracht. De inspectie concludeert dat de problemen in de vleessector een structureel karakter hebben en dat alleen toezicht en handhaving onvoldoende zijn om die te doorbreken.

In de onderzochte periode ontving de Nederlandse Arbeidsinspectie 396 meldingen over de vleessector. Ongeveer de helft daarvan had betrekking op arbeidsongevallen, de overige meldingen gingen over vermoedelijke overtredingen van arbeidswetten. Daarnaast voerde de inspectie honderden onderzoeken uit en werd voor ruim 1,1 miljoen euro aan boetes opgelegd. Meer dan de helft van dat bedrag kwam voor rekening van uitzendbureaus die actief zijn in de vleessector.

Volgens de inspectie hebben zowel vleesbedrijven als uitzendbureaus hun werkwijze nauwelijks aangepast om arbeidsrelaties eerlijker, veiliger en gezonder te maken. De sector blijft in sterke mate afhankelijk van arbeidsmigranten die via uitzendconstructies structureel werk verrichten. Daardoor blijven de risico’s op ongezond, onveilig en oneerlijk werk groot.

Jarenlang dezelfde problemen

‘We zien al jarenlang dezelfde patronen terug’, zegt Marijke Kaptein, directeur toezicht bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. ‘Intensief toezicht en opsporing zijn noodzakelijk, maar lossen de onderliggende oorzaken niet op. Uitzendbureaus en vleesbedrijven hebben hun verdienmodel rondom arbeidsmigranten gebouwd; belangrijke handelingen bij de slacht en vleesverwerking zijn niet machinaal en worden nog altijd handmatig gedaan. Risicovol werk vereist zorgvuldigheid en een robuuste werkgevers–werknemersrelatie om de zorgplicht voor veilig en gezond werk waar te maken. Zonder veranderingen blijven de risico’s bestaan.’

De inspectie noemt onder meer onderbetaling, onder andere door onterechte inhoudingen, illegale tewerkstelling, terugkerende arbeidsongevallen en lichamelijke overbelasting door repeterend werk. Ook wijst zij op ongewenste verdienmodellen, zoals hoge kosten voor huisvesting, intimidatie, doorwerken tijdens ziekte, onverwachte kosten voor het gebruik van arbeidsmiddelen, zoals messen, en ontslag op staande voet van arbeidsmigranten.

Doel niet gehaald

Brancheorganisatie VleesNL bood op 15 juni de voortgangsrapportage van het actieplan ‘Gezond, veilig en eerlijk werk’ aan de minister aan. Vijlbrief vindt de geboekte resultaten echter onvoldoende. ‘Per juli 2026 had 80 procent van de arbeidskrachten direct in dienst moeten zijn. Bij zowel de wit- als roodvleessector is ongeveer slechts de helft van het personeel direct in dienst, terwijl de werkzaamheden structureel van aard zijn. De verhoging van het percentage werknemers in vaste dienst gaat niet snel genoeg. De vleesketen heeft daarmee onvoldoende eigenaarschap gepakt en besteedt nog steeds het overgrote deel van het structurele werk uit aan uitzendbureaus.’ Volgens de minister is daarom een wettelijke ingreep noodzakelijk.

Lees ook: Vleessector toont vooruitgang en verzet zich tegen dreigend uitzendverbod

’We zien te veel misstanden die in de 19de eeuw thuishoren’, stelt de minister. ‘De vleessector heeft alle kansen gekregen om zichzelf te verbeteren, maar zij blijkt ontzettend hardleers. Met het uitzendverbod pakken we het probleem aan bij de bron. Alleen de eigenaar van het vleesbedrijf is straks nog verantwoordelijk voor gezonde, veilige en eerlijke werkomstandigheden. Het is afgelopen met jezelf verschuilen achter een uitzendbureau. Het is tijd dat er ook in de vleesindustrie eerlijk werk is voor iedereen.’

Ervaringen in Duitsland

Vijlbrief benadrukt dat een verbod op uitzendkrachten niet alle problemen in de vleesketen oplost. Het werk blijft zwaar en fysiek belastend. Toch ziet hij in de ervaringen uit Duitsland aanleiding om te verwachten dat de maatregel effect zal hebben.

Volgens de minister heeft het Duitse uitzendverbod geleid tot minder arbeidsmisstanden, zonder grote economische gevolgen. Werkgevers zijn er zelf verantwoordelijk geworden voor hun personeel, waardoor werknemers niet eenvoudig kunnen worden vervangen. Daarnaast zijn er minder arbeidsongevallen, krijgen zieke medewerkers hun loon doorbetaald en wordt overwerk vergoed.