Jules Horsmans: ‘Zeugen doen hier cruciaal voorwerk voor krulstaarten’

De bedrijfslocatie van Jules Horsmans in het Limburgse Maria Hoop heeft drie ingangen. Een geeft toegang tot de vuile weg van het varkensbedrijf. Bij poort twee is de in- en uitrit naar de bedrijfswoning en de werktuigenopslag. Bij ingang drie kunnen zich onder meer bezoekers bij het automatisch te openen hek melden.

Na het omkleden in de hygiënesluis is het hart van het varkensbedrijf te betreden. In een van de vijf met elkaar verbonden stallen is de bedrijfskantine gemaakt. Daar wacht accountmanager Wout Rovers van Topigs Norsvin, omdat Horsmans nog wat werk in zijn stallen wil afmaken. Als de varkenshouder aan komt lopen, ontdoet hij zich van de blauwe wegwerphandschoenen en haalt hij drie kopjes koffie.

Het is een bijzonder verhaal, wat Horsmans heeft te vertellen over zijn gesloten varkensbedrijf met een driewekensysteem. Na een experimenteerperiode met het houden van varkens met krulstaarten en het doen van aanpassingen, is hij vrij snel helemaal overstag gegaan.

Al drie jaar coupeert hij geen enkele varkensstaart meer. ‘Ik ontvang geen cent per kilo extra voor mijn inspanningen’, benadrukt Horsmans. ‘Hetzelfde geldt voor het leveren van uitsluitend vleesvarkens die levenslang antibioticavrij zijn gehouden. Zo’n bedrijfsvoering past in mijn filosofie en het kán: gezonde varkens gedragen zich voorspelbaar als de voorwaarden op orde zijn.’

Begin met goede basis

De experimenteerfase met lange staarten ligt alweer een aantal jaren achter hem. Horsmans begon met enkele tomen en ontdekte vlot dat het aantal vreet- en drinkplaatsen moest worden uitgebreid. Door met een goede basis te beginnen, is volgens hem een belangrijke stressfactor en risico op bijterij weggenomen. Nu hebben vier gespeende biggen de beschikking over een vreetplek en zeven dieren over een drinkbakje. Per zeven vleesvarkens is er een vreet- en drinkplaats.

Zeker zo belangrijk vindt de Limburger het om biggen op vijf weken leeftijd te spenen. Dat doet hij ook al zo’n drie jaar. ‘De eigen gefokte TN70-zeugen doen hier het belangrijkste voorwerk voor krulstaartsucces: volop biest en melk produceren’, zegt Horsmans. ‘Dat is de goedkoopste en allerbeste voeding voor de biggen. In die vijfde levensweek gaan ze zichtbaar meer voer opnemen, waardoor het speenproces soepel verloopt. Uiteindelijk zijn de dieren twee weken eerder slachtrijp.’

Bijzonder is ook zijn eenvoudige en praktische voerstrategie. Horsmans kent de waarde van gezond varkensvoer en heeft bij twee leveranciers zijn eigen voercodes. In de kraamstal krijgen de biggen een biggenvoer in een droogvoerbakje. Hun drinknippels nabij de kop van de zeug zijn in hoogte verstelbaar en bewegen mee met de groeiende biggen. De TN Tempo-biggen wegen op het speenmoment ruim 10 kilo en de beren en gelten worden gescheiden opgelegd.

‘Castreren doen we al twaalf jaar niet meer’, zegt Horsmans. ‘We hebben werk genoeg en het ging in goed overleg met Van Rooi Meat.’
In de opfokafdeling krijgen ze allemaal weer hetzelfde biggenvoer in de droogvoerbakken. De robuuste dieren vreten onverstoorbaar door. Een speendip is Horsmans vreemd. Wel leerde de varkenshouder oppassen in het opfoktraject als biggen rond de 20 kilo wegen.

‘Omdat de Tempo’s zoveel vreten, hard groeien en toen nog op volledig volledig kunststof roostervloeren werden gehouden, ligt hittestress op de loer’, vertelt Wout Rovers. ‘Het niet goed kwijt kunnen van de hitte is een trigger voor bijtgedrag. Lange of gecoupeerde staarten speelt dan geen rol. Met een dichte vloer en een onderkruip mag de afdelingstemperatuur enkele graden zakken en gaat het goed.’

1.200 gram groei per dag

Het resultaat is verbluffend. Op een leeftijd van negen weken wegen de biggen gemiddeld 25 kilo en worden ze naar de vleesvarkensstallen verplaatst. Hier krijgen de beren en gelten voor het eerst een andere voersoort. In het traject tot afleveren, vindt nog slechts één keer een voerschakeling plaats. Dertien weken later komen afdelingen weer leeg.

‘Ik streef naar een slachtgewicht van gemiddeld 95 kilo, omdat ik een hekel heb aan gewichtskortingen voor te zwaar geleverde varkens’, stelt Horsmans. ‘Ze hebben meer voer gevreten, mest geproduceerd en ze brengen per kilo vlees minder op. Als vleesvarkens 1.200 gram per dag groeien, moet je hun gewichten dus heel goed inschatten als je om de drie weken koppels van vierhonderd dieren af wilt leveren aan de slachterij.’

Enkele jaren geleden is de ondernemer met zijn akkerbouwtak gestart met regeneratieve landbouw. Het is volgens hem verbazingwekkend hoe snel de bodemgezondheid en biodiversiteit zich herstellen. ‘Dat meer terug naar de natuur vind ik positief en is een meerwaarde voor mens en dier.’

Gehele Plant Silage en mais

Gezond en veilig wroet- en eetbaar materiaal voor de varkens teelt hij daarom zelf. Horsmans zaait enkele hectares gerst, met klaver als onderzaai. Dat gewas blijft onbespoten en er komt geen korrel kunstmest aan te pas. Wel bemest hij met eigen materieel de percelen met de dunne fractie van gescheiden varkensmest. De dikke mestfractie voert de ondernemer van zijn bedrijf af.

Als Gehele Plant Silage (GPS) gaat de mix van gerst en klaver de kuil in. Meerdere keren per dag wordt het als hokverrijking bij alle varkens verstrekt. ‘Het zure goedje is goed voor hun darmgezondheid’, licht Horsmans toe. ‘Helaas is de GPS al op. Nu houdt maiskuil de varkens goed bezig en prikkelt het hun darmen.’

Na de koffie staat Horsmans op om te laten zien waarover hij praat. In de kraamstal heerst volledige rust. De zeugen liggen relaxed op een gietijzeren rooster in een toegankelijke box. Zij aan zij liggen biggen op het dichte vloergedeelte, met hun snuiten gericht op de uier. Alert om een speen te bemachtigen als het volgende zoogmoment zich aandient. Een droogvoerbak met biggenkorrels heeft geen klandizie en dat geldt ook voor de verstelbare drinknippel voor de biggen.

‘Ik wil naar vrijloopkraamhokken met klepelbakken en de biggen zeven weken door hun moeder laten opvoeden’, blikt hij vooruit. ‘Dat is meer richting hoe het er in de natuur aan toegaat. Het levert nog minder problemen en werk op, omdat het verplaatsen van biggen naar de opfokafdeling dan overgeslagen kan worden.’

Onderkruip boven ligeiland

Bij de gespeende biggen is het een heel ander verhaal als de deur wordt geopend. De twee koppels met elk 28 biggen rennen als dolle kinderen door het groepshok. Daglicht komt door de grote ramen. De lange smalle hokken bestaan uit groene kunststofroosters met een groot ligeiland. ‘Dat zijn stroeve paardenmatten van rubber waar we ook hokverrijking op strooien’, legt Horsmans uit.

‘Boven het liggedeelte hebben we een regelbare onderkruip gemaakt met zes buizen en verschuifbare panelen van kunststof.’ Vlak bij de vier droogvoerbakken met acht vreetplekken zijn de vier drinkbakjes te vinden. Hierdoor heeft het hok nu duidelijk verschillende functiegebieden en verloopt de opfokperiode van de biggen met lange staarten soepel.

Va een wirwar van gangen lopen Horsmans en Rovers naar de verschillende vleesvarkensstallen. De hokken hebben een dichte bolle vloer, droogvoerbakken, en nergens is een spoor van bijterij te zien. Dieren hebben mooie flaporen en krulstaarten in allerlei vormen en maten. De dieren ogen dik tevreden en reageren relaxed.

Geen antibiotica

‘Antibiotica bij de varkens gebruik ik niet en geen enkel dier krijgt een vaccinatie. Robuuste biggen hebben dat niet nodig’, benadrukt Horsmans. ‘Wel vaccineer ik de zeugen elke cyclus tegen parvo en vlekziekte, en krijgt elke big in zijn leven één prik: een ijzerinjectie, omdat mijn ervaring is dat ijzersupplementen bijvoeren niet effectief is.’

Opvallend is Horsmans’ visie op het schoonmaken van stallen. Na elke ronde worden afdelingen grondig gereinigd met hoge druk en hanteert hij minimaal enkele dagen leegstand. ‘Ontsmettingsmiddel komt er hier niet aan te pas’, stelt de Limburger. ‘Ik wil het microbioom binnen mijn bedrijf in stand houden, gezonde mest op eigen grond uitrijden en een hoge bodemgezondheid houden.’

Bedrijfsinformatie
Jules Horsmans (35) heeft een gesloten varkensbedrijf met 230 TN70-zeugen, een akkerbouwtak van zo’n 100 hectare, en vleesvee in het Limburgse Maria Hoop. Hij heeft twee fulltimers en een parttimer in dienst en zijn vader Ruud werkt mee. Sinds juni 2025 produceert Horsmans varkens met één ster van het Beter Leven-keurmerk, waardoor hij minder dieren is gaan houden. Zijn vleesvarkens met krulstaarten worden geslacht bij Van Rooi Meat. Daarnaast verkoopt hij eerlijk vlees van zijn Black Angus- en Hereford-runderen en van met speciaal gevoerde TN Tempo-varkens via greunlandj.nl.