‘Behouden landbouwvrijstelling van levensbelang voor sector’

De Vries vertelt enthousiast over het familiebedrijf aan de rand van Niekerk. ‘Het valt mensen vaak op hoe dicht onze boerderij bij het dorp ligt’, aldus de jonge ondernemer, die zijn NAJK-portefeuille nuchter samenvat en ondertussen een kop thee inschenkt: ‘Het gaat over alle geldstromen richting het boerenerf en over het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.’

Hoe kijkt u naar de varkenshouderij?
’Mijn portefeuille is sectoroverstijgend. Ik kom zelf uit de melkveehouderij. Varkens zijn niet mijn primaire expertise. Ik zie vooral een innovatieve sector die een grote ontwikkeling heeft doorgemaakt. De consument vraagt vaker om meerwaarde. De varkenssector verwerkt reststromen, maar emissiereductie en dierenwelzijn spelen een steeds grotere rol. Er zijn genoeg uitdagingen.’

Hoe verloopt het contact met Wendy Kicken, de NAJK-portefeuillehouder van de varkenssector?
’We hebben contact over onderwerpen als het Convenant dierwaardige veehouderij en over fiscale maatregelen. We vormen een sterk team, communiceren regelmatig en schakelen snel als dat nodig is. Samen met Wendy kijk ik ook naar de financierbaarheid van de varkenshouderijsector en thema’s als het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en generatievernieuwing.’

Zijn die uitdagingen haalbaar?
’Ze zijn groot en complex. Veel stallen zijn verouderd, waardoor innovatie duur is. En nieuwbouw is lastig door de stikstofproblematiek. Ook is er veel vergrijzing. De uitdagingen zijn haalbaar als de vergunningverlening wordt losgetrokken en de consument bereid is om meer te betalen voor het stukje dierenwelzijn. Met voldoende marge kan een jonge varkenshouder bouwen aan de toekomst.’

Wat is volgens u nodig voor jonge ondernemers?
’Het is essentieel dat boeren financiële en juridische zekerheid krijgen. Dat bereik je enerzijds met subsidieregelingen en anderzijds met fiscale instrumenten. Mijn voorkeur ligt bij het laatste, omdat je daarmee zorgt dat verdiend geld zoveel mogelijk op het bedrijf blijft en beschikbaar is voor toekomstige investeringen.’

En wat moet er nog meer gebeuren?
’Er moeten duidelijke doelen komen met bijpassende instrumenten voor de agrariër. Maatregelen voor dierenwelzijn en emissie schuren vaak. Grotere hokken verbeteren welzijn, maar kunnen tegelijkertijd leiden tot hogere emissies. Wanneer ondernemers die investeringen volledig zelf moeten dragen, wordt het financieel onhaalbaar, zeker bij bedrijfsovername en in de huidige marktsituatie met weinig marges. Dit is de kern van het financieringsvraagstuk in de intensieve sectoren.’

Wat zijn uw speerpunten?
’De landbouwvrijstelling en de bedrijfsovernameregelingen zijn cruciaal. Als die verdwijnen, verslechtert de financiële uitgangspositie van jonge ondernemers aanzienlijk. Dat is van levensbelang voor de sector en daar blijf ik mij voor inzetten.’

Eise Tonnis de Vries
Eise Tonnis de Vries (23) uit het Groningse Niekerk is sinds december 2025 bestuurder bij het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK). De jonge melkveehouder is verantwoordelijk voor de portefeuille toekomstbestendig ondernemerschap. De Vries rondde in 2024 de opleiding Dier- en Veehouderij af aan Van Hall Larenstein. De NAJK’er zit in maatschap met zijn vader, opa en oma. Het melkveebedrijf heeft 350 melk- en kalfkoeien met bijbehorend jongvee en met ongeveer 190 hectare grond.

Is er nog ruimte voor varkenshouderij in Nederland?
’Er is in mijn ogen voor elke ondernemer ruimte, mits er rekening wordt gehouden met maatschappelijke verwachtingen. Tegelijkertijd moet je realistisch zijn: de maatschappij vraagt om een andere inrichting van de intensieve veehouderij. Dat komt doordat er steeds meer waarde wordt gehecht aan thema’s als dierenwelzijn en duurzaamheid. Ondernemers en de keten moeten zich aanpassen aan deze eisen.’

Wat zijn de sterke kanten van de varkenssector?
’De innovatiekracht is ontzettend groot. Er zijn ondernemers die vooroplopen en experimenteren met nieuwe systemen. Daarnaast is het vermogen om reststromen te verwaarden een sterke kwaliteit. Dat is maatschappelijk waardevol. De varkenshouderij blijft zoeken naar manieren om efficiënter en duurzamer te produceren. Daar kunnen andere sectoren van leren.’

Waar zit de zwakte?
’De maatschappelijke acceptatie is een punt van aandacht. Voor mensen van buiten de sector kunnen geur en emissie als belastend worden ervaren. Dat maakt het lastiger om draagvlak te behouden.’

Zijn er nog voldoende jonge ondernemers in de varkenshouderij?
’In elke sector zijn jonge ondernemers actief, ook in de varkenshouderij. Binnen onze achterban zien we ook nog steeds veel betrokken en gemotiveerde varkenshouders.’

Staan zij voor grotere uitdagingen?
’De marges zijn erg klein. Wanneer daar ook nog eens eens bedrijfsovername bij komt en de investeringen voor de toekomst volledig uit eigen middelen moeten worden gedaan, wordt het financieel zwaar.’

Hoe ziet u de toekomst?
’De omvang van de varkenshouderij in Nederland zal naar verwachting nog verder krimpen. Die ontwikkeling is in de afgelopen jaren al duidelijk zichtbaar geworden. De sector zal zich richting de toekomst meer gaan richten op het creëren van meerwaarde binnen de keten.’

‘Dat betekent een ontwikkeling richting een extensievere manier van produceren, met meer aandacht voor dierenwelzijn en maatschappelijke eisen. Daarbij geldt wel één belangrijke voorwaarde: het moet financieel haalbaar zijn. Wanneer ondernemers moeten investeren in extensivering, maar dezelfde kostprijs behouden, dan is dit toekomstplan niet realistisch. Er zal dus ook vanuit de markt en de maatschappij financieel iets tegenover moeten staan.’

Jaimi van Essen als nieuwe minister
‘De nieuwe landbouwminister moet de kans krijgen om zich te bewijzen. Zijn intentie om in gesprek te gaan met de sector is positief’, stelt Eise Tonnis de Vries. Volgens de bestuurder biedt het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD aanknopingspunten, zoals vestigingssteun tot 2035. De NAJK’er maakt zich wel zorgen over de uitvoerbaarheid van de plannen. Ondernemers moeten er volgens De Vries op kunnen vertrouwen dat investeringen standhouden. ‘We hebben juridische zekerheid nodig met duidelijke kaders.’

Denkt u dat de consument bereid is om daarvoor te betalen?
’De burger geeft vaak aan bepaalde veranderingen belangrijk te vinden. Maar in de supermarkt blijkt het gros van de consumenten niet bereid om extra te betalen voor dierenwelzijn en duurzaamheid. Zo komt de rekening bij de boer terecht, en in het bijzonder bij jonge varkenshouders. Dat is ongewenst. Ideaal gezien zijn dierenwelzijn, maatschappelijke eisen, verdienvermogen, ondernemerschap en het privéleven in balans. Alleen zo ontstaat een gezonde sector.’

Hoe belangrijk is het imago van de varkenshouderij?
’De sector vertelt onvoldoende zijn verhaal. Veel ondernemers houden de buitenwereld op afstand, soms omdat die als bedreigend wordt ervaren. Als je dat weet te doorbreken en mensen meeneemt in je verhaal, kun je ook meer begrip en waardering creëren.’

Wat is er nodig voor toekomstperspectief?
’Vooral duidelijkheid. Varkenshouders moeten erop kunnen vertrouwen dat een investering niet na enkele jaren achterhaald is door nieuwe regelgeving. Met die zekerheid investeren ondernemers eerder.’

Wat wilt u meegeven aan varkenshouders?
’Ga uit van je eigen ondernemerskracht en speel in op de kansen die voorbijkomen. Daarmee versterk je niet alleen je eigen positie, maar ook die van de sector als geheel.’