Vleesvarkens een week eerder op gewicht door continu aanbod van brijvoer

In de straat in Sint-Oedenrode waar Ton Peters en zijn zoon Mitch hun varkensbedrijf hebben, stonden vroeger veel meer varkensstallen. ‘Inmiddels zijn veel bedrijven verdwenen’, vertelt Mitch Peter tijdens de rondgang over het bedrijf. ‘Die bedrijven zijn gewoon gestopt of hebben meegedaan aan een van de opkoopregelingen. Onlangs nog onze is onze buurman met zijn bedrijf met tweeduizend varkens gestopt. En bij de recente stoppers zaten ook mooie bedrijven van soms maar vijf jaar oud. Heel jammer.’

Mitch Peters verzorgt de vleesvarkens vooral in het weekend en in de avond. Doordeweeks zwaait zijn vader Ton de scepter in het familiebedrijf. Overdag is de jonge ondernemer druk in de weer met zijn recent gestarte grondverzetbedrijf. Vraag je hem naar zijn toekomstplannen, dan is hij duidelijk: ‘Ik wil graag verder met de varkens door een stal extra te bouwen op de bestaande locatie, of door in de buurt een stal over te nemen. Er komen wel stallen te koop, maar de prijzen zijn te hoog. Onlangs nog werd bijna 1.000 euro per vleesvarkensplaats gevraagd. Ik weet niet of de bank dat wel wil financieren, en hoe je dat ooit moet terugverdienen.’

Bedrijfsgegevens
Ton en Mitch Peters hebben in Sint-Oedenrode een stal met 800 vleesvarkens op het Variomix-voersysteem en 1.234 vleesvarkens aan een lange trog. Mitch Peters is daarnaast recent gestart met een eigen grondverzetbedrijf. Alle vleesvarkens op het Brabantse bedrijf krijgen driemaal daags hetzelfde brijvoerrantsoen. De basis van de voermix bestaat uit Protiwanze (tarwegistconcentraat), aardappelstoomschillen, broodmelange en gerst. Gemiddeld groeien de nakomelingen van de Deense zeug en de Piétrain 408-eindbeer 940 gram per dag. De voerconversie van de vleesvarkens bedraagt 2,35.

De jonge ondernemer staat er maar niet te lang bij stil. Op dit moment heeft hij overdag zijn handen vol aan zijn eigen onderneming. ‘Maar mocht er een optie op een bedrijfsaankoop voorbijkomen of het vergunningsverleningstraject komt weer van de grond, dan zal ik niet afwachten. Dan pak ik die kans.’

Kosten verlagen

De meeste ervaring met Variomix heeft Ton Peters. Hij begon eind jaren tachtig met achthonderd vleesvarkens op droogvoer. In 1997 schakelde de Brabander over naar brijvoer met het Variomix-voersysteem. Ton Peters kende het systeem van zijn baan buitenshuis bij de voersystemenfabrikant Verbakel. Begin jaren negentig bedacht en ontwikkelde toenmalig directeur Bert Verbakel het Variomix Feeder-systeem. Doel was de voerkosten te verlagen door brijvoer met bijproducten aan de vleesvarkens te kunnen voeren, zonder dat er een lange trog nodig is. Zo’n trog maakte volgens Verbakel dat een varkenshouder in ieder hok een plaats zou moeten inleveren. In 1994 werd het systeem op de markt gebracht.

Het voersysteem bestaat, net als droogvoersystemen, uit een voorraadbak waarin het voer zit. Deze bevindt zich vaak boven de trog. Alleen zit er nu geen droogvoer in die voorraadbak maar brijvoer. Om het brijvoer gedoseerd aan de varkens te voeren, zit onderin de voerbak een cilinder waarin een plunjer op een neer beweegt zodra een varken om voer vraagt. Die plunjer zorgt niet alleen voor de dosering van een vers portie brijvoer, maar ook dat de voorraad steeds wordt gemengd. De plunjer wordt bediend op luchtdruk. De elektronische besturing van het systeem zit buiten de afdeling in de centrale gang.

Gedoseerde, kleine porties

Als een varken zijn kop in de trog steekt, drukt die tegen een klep aan. Vervolgens doseert het systeem een kleine portie vers brijvoer in de trog. Wanneer het varken direct weer tegen de klep duwt, komt er geen nieuwe portie. Het systeem kent een instelbare wachttijd. Op het bedrijf van Ton en Mitch Peters is die wachttijd ingesteld op 40 seconden, maar dit kan ook langer als dat nodig is.

De wachttijd voorkomt dat snelle vreters zich overeten en te lang bij de trog blijven staan, waardoor de andere dieren minder kans zouden maken op voer. Heeft een vleesvarken op een moment genoeg gegeten, dan stopt het dier met eten en staat hij zijn plaats af aan het volgende varken. De varkens krijgen dagelijks een portie brijvoer via een vooraf ingestelde voercurve. Door de wachttijd goed in te stellen en af te stemmen op het type varken en het brijvoer zoals dat op het bedrijf wordt gevoerd, krijgt ieder individueel varken de gewenste hoeveelheid voer binnen.

Het Variomix-voersysteem begon als een enkele kunststof bak met een rvs-trog van 30 centimeter Daarna kwamen er twee vreetplekken naast elkaar. Tegenwoordig zijn het vaak dubbele bakken met de ruggen tegen elkaar, geschikt voor twee hokken met veertig varkens of standalone in een groot hok voor veertig varkens. De trog is volgens de nieuwste normen dan 75 centimeter breed en is nog altijd van rvs. Het zwarte kunststof is tegenwoordig wit.

Op het bedrijf van de familie Peters is de oudste uitvoering van het Variomix-systeem geplaatst, met een enkele bak tegen de voergang aan op de afscheiding van twee kleine hokken. Aan iedere zijde van de bak kunnen zo’n tien varkens hun brijvoer eten. Het voersysteem werd in 1997 in de stal geplaatst, ter vervanging van de brijbakken. Omdat voor het gebruik van dit voersysteem geen grote voorraden brijvoer aangemaakt hoeven te worden, is het systeem ook voor kleinere vleesvarkensbedrijven interessant.

’Het Variomix-voersysteem was in de beginfase mede om die reden ook in trek bij varkenshouders die via een nippel vloeibare bijproducten als wei en tarwezetmeel bijvoeren’, weet Theo Everink, International Salesmanager bij fabrikant Verbakel. ‘Die vloeibare bijproducten waren prijzig. Met ons systeem konden ze overschakelen naar een compleet brijvoerrantsoen met goedkopere bijproducten, om daarmee de voerkosten te drukken. De Variomix kan verder ook prima overweg met hoge drogestofgehalten in het brijvoer, waardoor de mestproductie omlaag kan.’

Rust in de stal

Een van de grootste voordelen van de Variomix is volgens Ton Peters de rust in de stal. Hij kan het verschil onderbouwen, omdat er in de in 2010 gebouwde vleesvarkensstal nogwel lange troggen zitten. ‘Daar is steeds bij iedere voerbeurt even wat onrust. Dat hebben we met de Variomix nooit, terwijl er net als bij de lange trog driemaal per dag een vers portie in de voorraadbak komt. Maar ze zitten daar niet op te wachten, want ze kunnen de hele dag door eten. Ze gaan elkaar niet verdringen, want ze weten dat er genoeg voer komt en wachten rustig hun beurt af.’

Dat er in de in 2010 gebouwde stal geen Variomix-systeem zit, ligt niet aan dit voersysteem. ‘Het gebruik van dubbele troggen, aan beide lange zijden een trog, was toen een hype’, weet Peters. ‘Dat zou beter moeten werken dan een heel lange trog aan een zijde van het hok.’ De eerste tijd had de ondernemer spijt van de keuze. De varkens bevuilden de lange troggen regelmatig. Dat gaf extra werk en slechtere resultaten. Peters: ‘Om dat te verhelpen hebben we aan alle uiteinden van de lange troggen een schot geplaatst. Zo voorkomen we dat de varkens erin mesten.’

Voorsprong

Alle vleesvarkens groeien prima op het brijvoer. Maar de vleesvarkens die hun brij via het Variomix-syseem krijgen, houden een voorsprong. De varkens zijn niet alleen rustiger, ze groeien ook harder. Dit terwijl dat alleen maar aan het voersysteem kan liggen. Alle varkens krijgen exact hetzelfde brijvoer: een mengsel van Protiwanze (tarwegistconcentraat), aardappelstoomschillen, broodmelange en gerst. Daarmee worden drie mengsels gemaakt: een start-, een tussen- en een eindvoer.

De vleesvarkens komen van dezelfde vermeerderaar en het is dus ook dezelfde kruising. Het zijn nakomelingen van de Deense zeug met een PIC408 Piétrain eindbeer. ‘We gebruiken de Piétrain omdat die een hoger vleespercentage heeft en onze slachterij daar goed voor betaalt.’

Gemiddeld zit de groei van de vleesvarkens op 940 gram per dag, met een voerconversie van 2,35. De varkens die eten via het Variomix-voersysteem zijn echter vijf dagen tot een week eerder op slachtgewicht. En deze dieren komen qua groei dus boven de 1.000 gram per dag uit. Een week eerder leveren betekent dat er in de stal met de Variomix elk jaar zo’n 0,3 ronde vleesvarkens extra is af te leveren. Dat betekent elke drie jaar een ronde vleesvarkens extra.