‘Vreemde ogen zien vaak ook andere dingen’

Floortje Herder is als beleidsmedewerker bij de Producentorganisatie Varkenshouderij (POV) betrokken bij de aanpak van Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome (PRRS). Zij constateert dat veel varkenshouders wel weten dat ze dit jaar extra acties op hun bedrijf moeten ondernemen, maar dat nog niet iedereen in beeld heeft wat dit exact inhoudt. ‘De voorschriften zijn vastgelegd in Holland Varken Quality en hebben betrekking op diagnostiek, een biosecuritycheck en een plan van aanpak.’

Marijn Steenaert, dierenarts bij Boehringer Ingelheim, stelt dat varkenshouders vooral opzien tegen het grondig doorlopen van de biosecuritycheck. ‘Dat dient op ieder UBN (Uniek Bedrijfsnummer, red.) als solide basis voor het opstellen van een plan van aanpak voor de bestrijding van het PRRS-virus.’

Welke check zijn varkenshouders verplicht te gebruiken?

Herder: ‘Op advies van dierenartsen is in het nationale PRRS-plan gekozen voor de Biocheck van Universiteit Gent. Deze checklist passen we op details nog iets aan naar de Nederlandse situatie. Daarna komt deze beschikbaar via vitalevarkenshouderij.nl en kunnen varkenshouders achter een slot hun gegevens invullen.’

Zijn bedrijfsdata veilig?

Herder: ‘Dat is een van onze belangrijkste bespreekpunten geweest voordat we met Universiteit Gent in zee gingen. We hebben goede afspraken gemaakt over het verantwoord gebruiken van data. Zo zijn data altijd geanonimiseerd en in veel gevallen is vooraf toestemming van de POV nodig.’

Maakt die verplichting de tool COMBAT overbodig?

Steenaert: ‘In mijn ogen niet, omdat aan de hand van de biosecuritydata in COMBAT gerichte adviezen per bedrijf zijn te geven op het gebied van PRRS. Bovendien is het zo dat als je de Biocheck invult, je ook vrijwel alle data voor onze tool hebt verzameld.’

Waarom zouden varkenshouders dubbel werk doen?

Steenaert: ‘Varkenshouders zijn vaak druk en een deel zal alleen het verplichte doen. Maar ik ben ervan overtuigd dat het hen meerwaarde oplevert om te kiezen voor een gecombineerde audit van COMBAT en Biocheck, en die door ons te laten uitvoeren. Dat is geen dubbel werk, maar grondig werk. Daarom willen we ze stimuleren om via hun bedrijfsdierenarts te profiteren van een speciaal aanbod.’

Waarom een aanbieding doen?

Steenaert: ‘Varkensartsen hebben hun handen vol aan het regulier begeleiden van onder andere diergezondheid. De tijd voor het samen met de varkenshouder serieus invullen van de Biocheck komt er bij en het risico op bedrijfsblindheid ligt op de loer. Daarom willen we ze met onze kennis en ervaringen ondersteunen bij het afnemen van dit soort audits. Vreemde ogen kijken mee en we vragen gericht door over zaken als looplijnen, schone en vuile weg, dierstromen en vaccinatie- en overlegbeleid. Dat zorgt voor betrouwbare en realistische resultaten.’

Herder: ‘Biosecurity is niet sexy en mensen denken misschien dat werken aan een betere externe en interne bedrijfshygiëne veel geld kost. Dat is echter lang niet altijd het geval. Als je na zo’n audit weet wat het laaghangend fruit op je bedrijf is, kun je daar meteen mee beginnen. Dus door de varkensartsen deskundig te ondersteunen, worden varkenshouders geholpen bij de aanpak van PRRS op hun bedrijven. Dat is waarde toevoegen.’

Dus op verzoek komen jullie de Biocheck invullen?

Steenaert: ‘Daarvoor kan iedere varkenshouder via zijn dierenarts bij ons aankloppen. Na een bedrijfsbezoek en het vastleggen van alle bevindingen koppelen we de resultaten terug tijdens een opvolgbezoek. Samen proberen we focus aan te brengen en te kijken welke maatregelen haalbaar zijn en resultaat opleveren. Daarnaast zorgen we ervoor dat de varkenshouder een compleet ingevuld biocheckformulier krijgt. Omdat dat nog niet online beschikbaar is, moet de varkenshouder die gegevens later op zijn eigen portal invullen. Dat is een eenvoudig klusje.’

Wat levert het jullie dan op?

Steenaert: ‘Een voorwaarde is dat we naast de data voor de Biocheck ook de gegevens voor onze COMBAT-vragenlijst mogen invullen. Met de risico’s die uit onze PRRS-tool rollen en de bijbehorende adviezen ondersteunen we de varkenshouder, zijn team van medewerkers en de varkensarts. En we kunnen varkensbedrijven die onze producten afnemen als service tegemoetkomen bij de monitoring op PRRS.’

Hebben jullie nog tips?

Herder: ‘Doorloop de Biocheck serieus en bewust: vink niet blindelings iets af en vul eerlijke antwoorden in. Het dient tenslotte als fundament van de PRRS-aanpak op je bedrijf. Bovendien is het actualiseren volgend jaar dan een stuk eenvoudiger en zet je al de juiste stappen.’

Steenaert: ‘Het werkt het beste als je varkenshouders en medewerkers stimuleert zelf met oplossingen te komen. Dat levert betrokkenheid, creativiteit, enthousiasme en blijvend resultaat op. Belangrijk uitgangspunt is dat niemand bewust iets verkeerd doet. Biosecurity zit overal en wij kunnen helpen met het herkennen van risico’s en waar nodig deze beter te controleren.’

Acties binnen het nationaal PRRS-plan in 2026
Dit jaar krijgen varkenshouders in Nederland te maken met nieuwe acties in de route naar PRRS-vrij worden in 2040. Voor elk uniek bedrijfsnummer (UBN) dient een biosecuritycheck te worden uitgevoerd. Dat is de basis voor het opstellen van een specifiek plan van aanpak voor elke locatie. Verder moet elk bedrijf verplicht drie keer per jaar een monitoring te doen op PRRS, om de status te kunnen bepalen. Alles is verankerd in het ketenkwaliteitssysteem Holland Varken Quality.