Groenste Deense regering ooit zet in op radicale hervorming varkenshouderij

In verschillende Europese landen wordt met grote interesse gekeken naar de nieuwe Deense regering en hoe zij omgaat met de Grøn Trepart. Dit is een landbouwakkoord tussen boerenorganisaties, overheid, industrie en natuurclubs over de toekomst van de landbouw.

Grøn Trepart bevat onder meer ingrijpende maatregelen op het gebied van stikstof en waterkwaliteit, dossiers waar Nederlandse boeren en tuinders ook mee worstelen.

Net al in ons land is ook in Denemarken de toon in het maatschappelijke debat feller en onverzoenlijker geworden. Nadat premier Mette Frederiksen van de sociaaldemocraten in februari verkiezingen uitriep voor 23 maart, draaiden de politieke partijen, de media en vooral de sociale media op volle toeren.

Varkens centraal in verkiezingscampagne

Voor de Deense landbouw zat het venijn in de (varkens)staart: tegen het einde van de verkiezingscampagne doken felle discussies op over het nitraatgehalte in drinkwater en over varkensstaarten couperen, biggensterfte en misstanden in Deense varkensstallen. Ineens domineerden varkens in plaats van moslims de krantenkoppen, praatprogramma’s en sociale media.

De verkiezingsuitslag liet zien dat de sociaaldemocraten nog steeds de grootste waren (21,8 procent) ondanks verlies. De partij die traditioneel altijd voor de landbouw opkwam, de liberale Venstre, was sinds de vorige verkiezingen in drie partijen uiteengevallen: Venstre, Moderaterne (op de stad georiënteerde middenpartij) en Danmarksdemokraterne (focus op immigratiepolitiek). Bij de laatste verkiezingen verloren ze alle drie zetels.

Links-liberaal regeerakkoord

Bij de formatie is eerst geprobeerd om een linkse coalitie te vormen en vervolgens een rechtse coalitie. Uiteindelijk lukte het formateur Mette Frederiksen om een iets minder linkse coalitie te vormen, namelijk de Socialistisk Folkeparti, de links-liberale Radikale Venstre en Moderaterne, die een links-liberaal regeerakkoord presenteerde.

De regering zegt het in klare taal: ‘Wij willen de groenste regering zijn.’ In het regeerakkoord staat ‘Duurzaam Denemarken’ hoog op de agenda. De regering wil meer bos, natuur en biodiversiteit. Ze wil ook een sterke en duurzame voedselproductie, met stimulering van biologische landbouw, waar landbouwproducten in eigen land worden verwerkt. Dit moet de voedselautonomie van Denemarken in z’n geheel versterken.

Focus op varkenshouderij

Er komt een verbod op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in kwetsbare waterwingebieden. Verbetering van dierenwelzijn wordt een speerpunt. Wat vooral opvalt, is de focus op de varkenshouderij. Als het aan de regering ligt, verandert die radicaal: strengere handhaving van het verbod op biggenstaarten couperen, het stoppen van ‘extreemfok’, niet langer produceren voor het buitenland maar voor Denemarken zelf.

Dat het de nieuwe regering menens is, blijkt uit de herstructurering van de ministeries. Het voormalige ministerie voor het Grøn Trepart en het voormalige ministerie voor Levensmiddelen, Landbouw en Visserij gaan op in één ministerie voor Natuur en Dierenwelzijn. Maar voedselveiligheid, visserij, de behandeling van de vergoeding en compensatie aan nertsenfokkers (vanwege het onwettig afmaken van nertsen wegens coronabesmetting), en controle op dierenwelzijn, komen onder andere ministeries te vallen.

Verder komt er een minister voor klimaat, energie en voorzieningen en een minister voor milieu. De laatste was voorzitter van de vereniging voor natuurbescherming, Maria Reumert Gjerding. Daarmee maakt de regering duidelijk waar zij staat. De herstructurering van ministeries maakt dat bestaande netwerken zijn opgeknipt waardoor de machtsbalans tussen overheid en de landbouwsector is veranderd.

Gemeenschappelijke belangen

Søren Søndergaard van Landbrug & Fødevarer, de koepelorganisatie van agrarische belangenverenigingen, houdt het hoofd koel. Hij wijst op de gemeenschappelijke belangen van overheid en landbouw: voedselvoorziening, banen scheppen, een goede balans tussen landbouw, natuur en innovatie.

Volgens Søndergaard stond de voortgang van Grøn Trepart een half jaar stil. ‘Als de verantwoordelijkheid bij veel verschillende instanties ligt, wordt het moeilijk om dingen te veranderen. Daarom ligt er een grote coördinatietaak bij de nieuwe regering’ zei hij daarover in de krant LandbrugsAvisen.