Nieuwe Beter Leven-criteria voor varkens: hoe stevig blijft het verdienmodel?

De nieuwe criteria van de Dierenbescherming zijn maandag 2 februari bekendgemaakt. De overgangstermijnen lopen door tot 2045, maar sommige eisen gaan direct in. Zo moeten alle medewerkers op varkensbedrijven een training 'mens-dierinteractie' volgen. Ook moet elk bedrijf een concreet plan hebben om te stoppen met het couperen van staarten.

'Een krulstaart is een teken dat je het als ondernemer goed hebt gedaan. Dat het dier niet wordt aangepast aan de houderij; de omstandigheden waarin het varken wordt gehouden, passen bij het dier', zegt beleidsmedewerker Rosan de Groot van de Dierenbescherming. De aangescherpte criteria betekenen volgens haar een verdere stap in dierenwelzijn. 'Ik ben trots op wat in samenwerking met de sector al is bereikt en reken ook op draagvlak voor de vervolgstappen.'

Forse lastenverzwaring in het vooruitzicht

Al het verse varkensvlees in Nederlandse supermarkten voldoet minimaal aan één ster Beter Leven. Ongeveer 680 bedrijven nemen deel aan het keurmerk. Uit de economische impactanalyse blijkt echter dat de nieuwe eisen in de komende jaren leiden tot een aanzienlijke kostenstijging.

Een deel van de aangescherpte eisen overlapt met de algemene maatregel van bestuur Dierwaardige Veehouderij. Die werd op 24 juni 2025 samen met het Convenant dierwaardige veehouderij gepresenteerd. Tot 5 augustus 2025 kon via internetconsultatie worden gereageerd. De respons was groot, ook vanuit de rundvee-, kalver- en pluimveehouderij. Welke wijzigingen uit de consultatie voortkomen, is nog niet bekend.

Volgens het coalitieakkoord wordt de ontwerp-AMvB rond de zomer aan de Tweede Kamer aangeboden. Omdat AMvB's slechts twee keer per jaar in werking kunnen treden, is 1 januari 2027 de vroegst mogelijke ingangsdatum.

Verdienmodel onder druk?

De verhoging van de wettelijke ondergrens kan gevolgen hebben voor het onderscheidend vermogen van het Beter Leven-keurmerk. Boeren ontvangen via het keurmerk een vergoeding voor bovenwettelijke investeringen; de consument betaalt voor extra dierenwelzijn.

Wanneer wettelijke normen dichter tegen het éénsterrenniveau aan komen te liggen, vervaagt het onderscheid. Daarmee komt het klassieke verdienmodel onder spanning: hoe minder onderscheid, hoe moeilijker het wordt om meerprijs in de keten te realiseren.

Beleidsmanager Gemma Willemsen van de Dierenbescherming erkent die spanning. 'Het vraagt Beter Leven-ondernemers om een andere manier van varkens houden. Wanneer de maatschappij via de wet meer eisen stelt aan dierenwelzijn, dan is het rechtvaardig dat daarvoor wordt betaald in de reguliere kostprijs. Bovenwettelijke eisen horen daar nog eens bovenop uitbetaald te worden', zegt zij.