Minister Jaimi van Essen bestempelt sector als proactief en vitaal

Tijdens het symposium van de Coalitie Vitale Varkenshouderij (CoViVa) op maandag 8 juni in Ede stak landbouwminister Jaimi van Essen de stekker in het stopcontact om het Praktijk Netwerk Varkenshouderij van start te laten gaan. Het netwerkinitiatief maakt deel uit van het programma Integraal Aanpakken. Doel is emissies reduceren en tegelijkertijd diergezondheid, dierenwelzijn en CO2-voetafdruk verbeteren.

Binnen het praktijknetwerk werken Wageningen Livestock Research en het Praktijkcentrum Emissiereductie Veehouderij samen, met steun van CoViVa en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Daarnaast zijn meetinstanties en begeleidende partijen betrokken. Het onderzoek richt zich op verschillende typen varkensstallen met luchtwassers of bronmaatregelen, zoals dagontmesting. De bedrijven in het netwerk vormen een afspiegeling van de Nederlandse varkenshouderij.

In de eerste fase wordt gestart met tien tot twaalf onderzoeksbedrijven, waar in varkensstallen de emissies intensief worden gemeten. Hierbij wordt gekeken naar de effectiviteit van verschillende maatregelen en technieken om reductie te bewerkstelligen.

Demobedrijven starten later

In het najaar volgen de demobedrijven, waar de focus ligt op het toepassen van maatregelen in de praktijk. Deze bedrijven worden minder intensief gemonitord, en kennis en ervaringen zullen op locatie worden gedeeld. Het Praktijk Netwerk Varkenshouderij streeft naar een brede betrokkenheid en wil zo bijdragen aan een toekomstbestendige varkenshouderij.

Van Essen constateert dat de sector op alle doelen levert en dat er energie in zit. ‘Wel zal het spannend worden of je als varkenssector de milieudoelen haalt, innovatief kunt zijn en gidsland in de Europese Unie kunt blijven’, zegt de landbouwminister. ‘Ook dienen we op andere thema’s stappen te zetten en zeker op gebied van dierwaardigheid moet beweging komen. Dat is heel spannend, maar cruciaal voor de license to operate.’

Lees ook: Jaimi van Essen verzorgt aftrap Praktijk Netwerk Varkenshouderij

De zeven jaren stilstand op het gebied van vergunningverlening, is ook Van Essen een doorn in het oog. Den Haag moet volgens de minister binnen afzienbare tijd flink gaan leveren. ‘Er is momenteel een breed draagvlak voor het op gang krijgen van vergunningverlening, maar we ontkomen er niet aan dat het pijn gaat doen, jeuk gaat opleveren en we hobbels op de weg gaan tegenkomen. Concrete maatregelen staan in de brief die ik namens de taskforce op vrijdag 26 juni naar de Tweede Kamer ga sturen.’

Samenwerking essentieel

Waardering is er bij Van Essen voor voorlopers in alle landbouwsectoren. ‘Iedereen die in beweging is gekomen en inspanningen heeft gedaan, willen we belonen’, zegt de minister. ‘Ook wil ik bij de inwoners van Nederland en de Europese Unie bekendheid geven aan wat er al allemaal is gebeurd. Maar om misverstanden door oneliners van partijen en organisaties te nuanceren, heb ik mooie voorbeelden nodig van bedrijven die leveren op maatschappelijke vraagstukken. Ook om Den Haag aan het werk te zetten. Het is van vitaal belang om elkaar te blijven opzoeken en in CoViVa-verband samen te werken.’

Dierwaardigheid zal in de tweede onderzoeksperiode van de PPS Vitale Varkenshouderij opnieuw kunnen rekenen op veel aandacht. Het stapsgewijs en verantwoord stoppen met couperen van varkensstaarten is in gang gezet. In de afgelopen jaren is veel kennis ontwikkeld en ervaring opgedaan, zo werd nog eens uit de doeken gedaan in de workshop dierwaardigheid.

‘Maar we moeten ook leren van de Engelse en Zweedse lessen’, benadrukt varkenshouder, akkerbouwer en biogasboer Annechien ten Have-Mellema. ‘Als een land te hoge bovenwettelijke eisen stelt aan varkenshouders verdwijnen tientallen procenten van de nationale varkensproductie en wordt het afhankelijk van varkensvleesimporten. Zoiets mogen we in Nederland niet laten gebeuren.’

Conceptproductie met extra inkoopvoorwaarden en een hogere opbrengstprijs is in de ogen van Ten Have-Mellema een goed verdienmodel naast het produceren voor de Europese varkensvleesmarkt. ‘Het kost altijd veel tijd om dingen voor elkaar te krijgen, omdat telkens de vraag is wie de meerkosten van een maatregel gaat betalen’, beklemtoont ze.

Het project ‘Varkens in een diergericht huisvestingssysteem’ krijgt in de komende drie jaar aandacht van onderzoekers als Anita van Hoof van Wageningen Livestock Research. Zij maakt onder meer werk van het buitengevoel naar binnen halen, zodat varkens niet naar buiten hoeven.

Dierwaardigheid

Ook het beter op elkaar aan laten sluiten van huisvestingssystemen voor biggen in de kraamstal naar de opfokafdeling en vleesvarkensstallen verdient volgens Van Hoof onderzoekskracht. ‘Het tijdelijk opsluiten van een kraamzeug in een vrijloopkraamhok rondom het werpen zal opgelost moeten worden. Met een ideaal kraambed kan ingespeeld worden op de behoefte van de kraamzeug en haar biggen, zodat optimale resultaten kunnen worden behaald.’

Het goed organiseren van de datastroom door de varkensvleesketen heen om de koppositie te behouden en versterken, is het doel van Holland Varken Datasnelweg. Linda de Bie en Angela van der Sanden van Connecting Agri&Food zijn ingehuurd om het driejarige project in goede banen te leiden. Met hun stelling ‘Zonder een goede data-infrastructuur is geen toekomstbestendige keten mogelijk’ is 92 procent van hun workshopdeelnemers het eens. Ook denkt 82 procent dat datadeling meer oplevert dan het kost.

Uitdagingen zijn volgens de projecttrekkers samenwerking, het in kaart brengen van de informatiebehoefte, dataveiligheid en behoud van concurrentiekracht en verdienvermogen voor elke schakel in de keten.

Kort en krachtige conclusies van drie andere workshops
Tijdens het symposium Vitale Varkenshouderij werden nog drie thema’s in workshops bij de kop gepakt. Iwan Gijsbers van de LLTB luisterde actief mee bij Klimaat & Energie en concludeerde: ‘Laten we op het erf bij de boer beginnen met alles wat moet gebeuren: het moet praktisch werkbaar blijven.’
Karel van der Velden van Nijssen begaf zich op het terrein van circulariteit. ‘Ik merk dat er geen duidelijke definitie van circulariteit is en dat het thema integraal moet worden opgepakt, omdat de economie ook meetelt.’
Voor ‘Zorg voor jonge dieren’ stond Eveline Willems van Royal GD aan de lat. ‘Varkenshouders hebben weer de regie in eigen handen door vol in te zetten op bigoverleving. Het is integraal onderdeel van hun bedrijfsvoering.’