PRRS lijkt voorbij. Maar waarom blijven de resultaten achter?

De uitbraak is voorbij. Het probleem nog niet.

Bij PRRS gaat de aandacht eerst naar de directe schade: verwerpers en terugkomers bij de zeugen, zwakkere biggen, hoest, groeivertraging en uitval verderop in de dierstroom.

Maar wat gebeurt er daarna? PRRS tast onder meer afweercellen in de longen aan. Daardoor kan het voor het varken moeilijker worden om andere ziekteverwekkers onder controle te houden. Kiemen die normaal gesproken weinig problemen geven, kunnen ineens wél toeslaan. Of een bestaande infectie krijgt meer kans. Denk bijvoorbeeld aan Mycoplasma hyopneumoniae, PCV2 of Streptococcus suis. Maar ook darmproblemen kunnen in een periode met PRRS opspelen.

Eén virus, meerdere problemen

Dat is niet alleen theorie. In een Europese praktijkstudie werden vijf jaar lang 86 groepen met samen meer dan 200.000 gespeende biggen gevolgd op bedrijven waar PRRSV-1 circuleerde. Daaruit kwam een duidelijk patroon naar voren: groepen waarin naast PRRS ook andere luchtweg- of darminfecties speelden, kenden grotere verliezen. Bij bepaalde bijkomende infecties werd bovendien vaker antibiotica ingezet.(1)

Dat klinkt logisch, maar het heeft een belangrijke consequentie. Een koppel dat na PRRS slecht draait, heeft niet per definitie nog steeds alleen een ‘PRRS-probleem’. Het kan inmiddels een stapeling van gezondheidsproblemen zijn geworden.

En juist die stapeling is lastig. Je ziet minder uniforme koppels. Meer achterblijvers. Een afdeling die nét niet lekker draait. Een behandeling die tijdelijk helpt, waarna het volgende probleem opduikt. Zo verdwijnt de schade ongemerkt in de dagelijkse bedrijfsvoering. Uiteindelijk vertelt de groei het verhaal.

Hoe groot dat effect kan zijn, blijkt ook uit recente Deense bedrijfsdata.

Daar werden de technische resultaten van PRRS-positieve en PRRS-negatieve bedrijven over 2024 naast elkaar gelegd. Vooral bij vleesvarkens was het verschil opvallend. Op bedrijven met een positieve PRRS-status groeiden de dieren gemiddeld 26 gram per dag minder. Ze hadden bovendien meer voer nodig voor dezelfde kilo groei en de uitval lag hoger.(2) Zesentwintig gram klinkt misschien niet spectaculair. Totdat je het vermenigvuldigt met iedere dag van de ronde en met ieder vleesvarken in de stal. Dan wordt een gezondheidsprobleem een saldoprobleem.

Hoeveel behandelingen zijn ‘normaal’ geworden?

Ook medicijngebruik kan een signaal zijn dat PRRS verder doorwerkt dan op het eerste gezicht zichtbaar is. Onderzoek op een groot Amerikaans varkensbedrijf liet zien dat het antibioticagebruik sterk toenam nadat PRRS binnenkwam. Niet omdat antibiotica tegen PRRS werken – dat doen ze niet – maar omdat bacteriële problemen rond en na de virusinfectie meer behandeling vroegen.(3)

Andersom is minstens zo interessant. Op negentien Franse gesloten bedrijven werd gekeken wat er gebeurde nadat PRRS beter onder controle was gebracht. Het antibioticagebruik nam daarna af, vooral op bedrijven die daarvoor relatief veel behandelden.(4) Dat maakt medicijngebruik tot meer dan alleen een kostenpost. Het kan ook een aanwijzing zijn voor de mate waarin de diergezondheid werkelijk stabiel is.

Kijk eens voorbij de PRRS-uitslag

Een positieve PRRS-uitslag vertelt dus maar een deel van het verhaal. Hetzelfde geldt voor een afdeling waarin de acute problemen inmiddels zijn verdwenen.

Interessanter zijn misschien deze vragen: Hoe uniform komen de biggen uit een ronde? Hoeveel achterblijvers zijn er? Waar in de dierstroom begint de groei terug te lopen? Hoeveel behandelingen zijn nodig? Hoe ontwikkelt de uitval zich? En welke andere ziekteverwekkers worden op het bedrijf gevonden? Leg je die gegevens naast elkaar, dan ontstaat een veel beter beeld van wat PRRS werkelijk kost. Niet alleen tijdens de uitbraak, maar juist ook daarna.

Rust in de stal begint met grip op PRRS

Niet bij ieder luchtweg- of darmprobleem is PRRS automatisch betrokken. Maar het virus kan wel de omstandigheden creëren waarin andere ziekteverwekkers meer kans krijgen. Daarom draait PRRS-beheersing om meer dan het voorkomen van de volgende uitbraak.

Het gaat om het terugbrengen van rust in de hele dierstroom. Meer uniforme biggen. Minder achterblijvers. Minder gezondheidsdruk. Minder noodzaak om te behandelen. En uiteindelijk dieren die voorspelbaarder presteren. Want de beste graadmeter voor grip op PRRS is wat er iedere dag in de stal gebeurt.

Meer weten over PRRS-bescherming en een planmatige aanpak?

Lees meer

MM-48914

Bronnen

1. Romeo C. et al. (2023). Complex interplay between PRRSV-1 genetic diversity, coinfections and antimicrobial use influences performance parameters in post-weaning pigs. Veterinary Microbiology 284:109830.

2. Landbrug & Fødevarer, Sektor for Gris (2026). Analyse van de relatie tussen PRRS-gezondheidsstatus en productiviteit op Deense bedrijven, op basis van productiedata uit 2024.

3. Machado I. et al. (2024). Assessment of changes in antibiotic use in grow-finish pigs after the introduction of PRRSV in a naïve farrow-to-finish system. Preventive Veterinary Medicine 233:106350.

4. Teixeira Costa C. et al. (2023). PRRSV-1 Stabilization Programs in French Farrow-to-Finish Farms: A Way to Reduce Antibiotic Usage. Animals 13(14):2270.