‘Energieboost van BIG Challenge blijft nog jarenlang doorwerken’

Op een zonnige aprildag steekt Erik Geene uit Landhorst van wal. Sinds 2022 is hij lid van de raad van commissarissen van Voergroep Zuid en dit jaar doet hij met hun BIG Challenge-team mee. ‘De eerste keer in 2012 was een zeer bijzondere ervaring. John van Paassen vertelde zo enthousiast over het doel: geld ophalen voor kankeronderzoek en het sectorimago verbeteren. Dat raakte me. Het is moeilijk uit te leggen als je er niet geweest bent. Het is zo waardevol, voor jezelf, je gezin en zeker ook voor de sector.’

Geene hoopt anderen te inspireren met zijn deelname en verhaal. De ondernemende akkerbouwer en varkenshouder is altijd al breder georiënteerd geweest dan louter het eigen bedrijf runnen. Zo was hij bestuurder bij een aardappeltelersvereniging, zijn ZLTO-afdeling en het waterschap. Inmiddels is BIG Challenge uitgegroeid tot een bredere agrarische beweging. Volgens Geene een goede ontwikkeling: ‘Het zou eigenlijk nog landbouwbreder mogen, bijvoorbeeld ook akkerbouwers erbij betrekken. Samen kun je meer impact maken.’

Lees ook: BIG Challenge haalt al ruim 1,2 miljoen euro op voor kankeronderzoek

Zijn voorbereiding op Alpe d’HuZes is nu heel anders verlopen dan in 2012. ‘Ik fietste toen op de mountainbike en kocht een racefiets erbij. We trainden vaak met het clubje varkenshouders en samen organiseerden we acties om geld op te halen, zoals de biggenrace in Boekel’, blikt Geene terug. ‘BIG Challenge had toen twee teams met varkenshouders. Fondsenwerving was vooral een individuele actie; er was geen centrale sponsorlijst. Dat gaf soms overlap en is niet efficiënt, maar het leverde ook mooie gesprekken op.’

Bijzondere sfeer

De bijzondere sfeer van het evenement in 2012 is hem tot de dag van vandaag bijgebleven. De positiviteit en het elkaar aanmoedigen, dat maak je volgens hem nergens anders mee. ‘Dat saamhorigheidsgevoel is blijven hangen, omdat ook mijn gezin meedeed’, vertelt Geene, die toen zes keer op een dag de Franse berg bedwong. ‘Mijn vrouw Kim en onze jongens waren mee en ook mijn schoonouders. Dat maakte het weekje weg extra bijzonder.’

Erik Geene
Erik Geene (56) runt akkerbouw- en varkensbedrijf De Zaanpeel in Landhorst. Het varkensbedrijf heeft drie locaties: in Landhorst en Odiliapeel worden in totaal 6.000 vleesvarkens gehouden en in Wanroij 850 zeugen. Het bedrijf werkt volledig volgens het Beter Leven-keurmerk. Geene heeft vijf vaste medewerkers in dienst, deels parttime. De huidige bedrijfsstructuur is in de afgelopen elf jaar gegroeid door uitbreiding en overname. Recent zijn investeringen gedaan om te blijven voldoen aan aangescherpte welzijnseisen, waaronder het huisvesten van varkens in grotere groepen.

Ook herinnert hij zich nog dat zijn mobieltje regelmatig bliepte, omdat de brijvoerinstallatie of een ander alarm doorkwam. ‘Personeel hadden we toen niet en mijn vader deed best veel op het bedrijf’, licht hij toe. ‘Nu, met medewerkers, is het makkelijker om een week van huis te gaan. Kim gaat deze keer mee als vrijwilliger.’

Sinds 2012 is er veel veranderd op het bedrijf De Zaanpeel. Toen had hij één locatie en geen personeel, nu is zijn bedrijf doorontwikkeld naar drie locaties en vijf medewerkers. Van oorsprong is het een akkerbouwbedrijf met 100 hectare grond. Begin jaren negentig, toen Geene plantenteelt studeerde aan de HAS in Den Bosch, begon de familie op de thuislocatie in Landhorst met 1.300 vleesvarkens.

Beter Leven-keurmerk

Nadat Geene het bedrijf van zijn ouders overnam, is zijn ondernemersbloed hard gaan stromen. Het bedrijf werd uitgebreid en elf jaar geleden kocht hij het vermeerderingsbedrijf met 850 zeugen. ‘Met die bedrijfsaankoop kwam een medewerker mee die nog steeds bij ons werkt’, zegt hij. ‘Alle biggen van de TN70-zeugen kunnen we nu allemaal slachtrijp maken, omdat een vleesvarkensbedrijf in Odiliapeel erbij is gekocht.’

Zijn varkens hebben één ster binnen het Beter Leven-keurmerk. Dat vraagt volgens hem om continu aanpassingen te doen. Anderhalf jaar geleden heeft hij geïnvesteerd om aan de nieuwe eisen te voldoen. Zo is hij vleesvarkens in grotere groepen gaan houden. Wat betreft het houden van vleesvarkens met lange staarten zit hij niet in de kopgroep. ‘De hokken zijn er qua indeling niet geschikt voor, maar we experimenteren er wel wat mee.’

Naast de varkensactiviteiten verbouwt akkerbouwtak De Zaanpeel 45 hectare aardappelen en 20 hectare suikerbieten. De 45 hectare mais, bonen en gerst teelt hij voor eigen gebruik door zijn varkens. Die krijgen brijvoer. Dat levert lagere voerkosten op, een betere diergezondheid en een lagere CO2-voetafdruk. De bijproducten die hij aankoopt wisselen. Dat is afhankelijk van het aanbod en de prijzen. Zo ligt er nu een grote fritesberg in zijn silo.

‘Frites heb ik jaren niet aan mijn varkens gevoerd. Nu er een overschot is van dat energierijke product, maakt dat het wel interessant’, legt Geene uit. ‘Ook zorgen melkzuurbacteriën in de tank met een mix van gemalen tarwe, gerst, rogge en water bij 40 graden Celsius voor een smakelijk en gezond gefermenteerd product.’

Geene is ook een van de initiatiefnemers van het ‘Eigezwijns’-vleesconcept. Dat zette hij zo’n acht jaar geleden op met vier collega-varkenshouders. ‘Ons doel was om aan te tonen dat varkensvlees, geproduceerd met reststromen, juist een aantoonbaar lagere CO2-voetafdruk kan hebben. Onder een eigen label ontwikkelden we producten waarin plantaardige grondstoffen zijn verwerkt, zoals de op mijn bedrijf geteelde kidneybonen.’

Vermarkten is zwakke schakel

Daarmee liepen de ondernemende varkenshouders voor de troepen uit. Jaren later is de CO2-voetafdruk een gangbaar thema geworden in het publieke debat. Tegelijkertijd bleek het vermarkten hun zwakke schakel. ‘Wij zijn varkensboeren, geen verkopers’, klinkt het. ‘Proeverijen in winkels vlak voor de coronajaren kregen geen vervolg. Nu worden Eigezwijns-producten kleinschalig gemaakt en regionaal afgezet. Het geeft aan hoe lastig het is om vernieuwende, duurzamere concepten ook commercieel van de grond te krijgen.’

Geene is al zo’n acht jaar bezig om het zeugenbedrijf naar zijn thuislocatie te halen. ‘Van een overbelaste situatie wat betreft geur levert de bedrijfsverplaatsing ook een reductie van andere emissies op’, stelt hij. ‘We kunnen met nieuwbouw flinke stappen maken, maar de weg ernaartoe is lang en moeilijk. De gemeente wil wel, maar de provincie laat op zich wachten.’ Zo wordt de nieuw te bouwen zeugenstal uitgerust met een dagontmestingssysteem. ‘Dat levert veel methaanreductie op en geeft de doelstelling om de CO2-voetafdruk te verlagen een flinke boost.’

‘Mestscheiding, minder transportbewegingen en investeringen in dierenwelzijn zijn alleen maar positieve argumenten. Ik hoop dat het proces spoedig gaat lopen.’ Bedrijfsopvolging is ook nog een spannend proces voor de Brabander. Zijn zoon Stan (20) studeert aan de TU en Luuk (18) doet een sportopleiding. Beiden volgen nu het Boeren met LEF-programma ‘Ga voor een vliegende start’. ‘Ik vind het fijn dat ze dat doen’, merkt hij op. ‘Ze leren er veel van en we gaan zien wat de toekomst zal brengen.’

Transparant en duurzaam

Transparant zijn en laten zien hoe er in de praktijk op boerenbedrijven gewerkt wordt aan een zo duurzaam mogelijk product past Geene ook goed. Dat verklaart eveneens zijn deelname aan Land van Cuijk Boert Bewust en de wijze waarop hij zijn bedrijf ontwikkelt. Investeringen worden niet alleen financieel afgewogen, ook moreel.

Dat geldt voor de zonnepanelen waarmee de thuislocatie volledig in de eigen energie voorziet, de accu voor stroomopslag tot de warmtepomp die de restwarmte uit de varkensstal benut voor verwarming van water en de woning. Bij zowel zijn akkerbouw- als varkenstak staat doelgericht en minimaal gebruik van middelen centraal. Gewassen en dieren worden intensief gemonitord en hij grijpt alleen curatief in als het nodig is.

Na het rondje over het erf en een blik in de vleesvarkensstal komt hij weer terug bij zijn uitdaging. ‘Wat BIG Challenge extra waardevol maakt, is de combinatie van sport, emotie, sectortrots en het netwerk dat daaruit ontstaat. Het spreken met mensen uit andere sectoren, van voerbedrijven en met adviseurs verruimt je blik’, benadrukt Geene. ‘De energie die je in zo’n actieweek opdoet, neem je mee naar huis en blijft je motiveren. De kracht daarvan druppelt door in je bedrijf en in je contacten.’