Dierenarts Sebastián Figueras Gourgues: 'Mycoplasma is hoofdpijndossier'

Dierenarts-onderzoeker Sebastián Figueras Gourgues maakte onlangs een tour langs dierenartspraktijken om zijn ervaringen met de aanpak van Mycoplasma hyopneumoniae en circo bij Spaanse integraties toe te lichten. Die ervaringen schetst hij in dit interview.

Waarom is mycoplasma een probleem?

'Deze ziekteverwekker is er simpelweg altijd en zal nooit verdwijnen. Door vaccinatie van de biggen was dit doorgaans goed onder controle te houden. Dat is van belang, want deze bacterie zorgt voor schade aan de bovenste longkwabben. Dit leidt tot productieverlies bij vooral vleesvarkens. Andere ziekteverwekkers, zoals APP, PRRS of circo, krijgen hierdoor meer kans.'

Is er iets veranderd dan?

'Ja, de fokkerijorganisaties verbeteren de gezondheidsstatus van hun varkens en fokbedrijven voortdurend. Ook wat betreft mycoplasma. Dat betekent dat zeugenhouders tegenwoordig vaak fokgelten geleverd krijgen die vrij zijn van mycoplasma, ook wel naïeve gelten genoemd. Dat kan voor problemen met mycoplasma zorgen.'

'De naïeve gelten komen dan op het zeugenbedrijf in aanraking met deze ziekteverwekker. Want op de meeste gangbare zeugen- en varkensbedrijven wereldwijd is mycoplasma aanwezig. Vaccinatie voorkomt dat de varkens ziek worden, maar je krijgt mycoplasma er niet mee weg.'

'Naïeve gelten kun je met vaccinatie beschermen tegen ziekte, maar ze gaan na een infectie wel mycoplasma uitscheiden. Dat begint zo'n 20 tot 40 dagen na de infectie en duurt tot 240 dagen. Bij aankoop van dekrijpe gelten of als gelten pas laat in de opfok in contact komen met de zeugenstapel, kunnen ze geïnfecteerd raken. Daardoor scheiden ze bij de geboorte van de biggen nog steeds mycoplasma uit.'

'Gelten vormen doorgaans zo'n 20 procent van de totale zeugenstapel. Dus een flink deel van de zeugen en biggen raakt besmet, wat leidt tot een hoge infectiedruk. Bij een late besmetting in de eerste dracht kunnen ook de tweedeworpszeugen nog uitscheiders zijn. Dat geldt ook voor een deel van de oudere zeugen, omdat hun immuniteit tegen mycoplasma is afgenomen.'

Dat klinkt als een flink probleem.

'Het vraagt om een gerichte aanpak. De eenvoudigste aanpak is alle biggen op een leeftijd van drie weken te vaccineren tegen mycoplasma. Maar dat biedt geen garantie dat ze het later als vleesvarken niet alsnog kunnen krijgen.'

'Bij een hoge infectiedruk kunnen vaccins namelijk minder goed werken. Het kan daarom nodig zijn om de biggen bij opleg in de vleesvarkensstal nogmaals te vaccineren. Een booster kan ze een betere bescherming geven. Maar dit zijn tijdelijke oplossingen.'

Dus het kan beter?

'Ja, om te beginnen is het van belang om de biggen bij het spenen niet te mengen. De biggen van de gelten die besmet zijn geraakt met mycoplasma, dragen dan die infectie niet over op de andere biggen. De totale infectiedruk op het bedrijf neemt hierdoor af. Ook het vaccineren van zeugen moet onder de loep worden genomen.'

Wat is het beste?

'De beste oplossing is fokzeugen zelf aanfokken of anders de fokbiggen zo jong mogelijk, dus als gespeende big, aanvoeren. Zorg dat ze besmet raken met de mycoplasma-stam die op het bedrijf aanwezig is. Door ze zo vroeg te besmetten, is de uitscheiding achter de rug wanneer ze biggen werpen. Dan raken niet steeds de tomen van de gelten besmet.'

'Vaccineren op een leeftijd van drie weken slaat goed aan. De biggen hebben dan geen of weinig last van mycoplasma en scheiden ook geen of weinig mycoplasma uit. Ook gelten en zeugen moeten gevaccineerd worden. Gelten tweemaal en zeugen ieder half jaar. Ook oudere zeugen moet je vaccineren. Daarbij komt de immuniteit tegen mycoplasma soms op een laag pitje te staan, waardoor ze weer mycoplasma gaan uitscheiden.'

Kun je stoppen met vaccineren?

'Dan moet je weten wat de status op het bedrijf is. Voor een goede monitoring zijn swabs van de bovenste luchtweg nodig. Als de biggen meerdere maanden vrij zijn van mycoplasma, kun je de maatregelen langzaam afbouwen. Maar ook al zijn ze een jaar vrij, helemaal stoppen met vaccineren van de biggen is niet aan te raden. Mycoplasma blijft in de omgeving aanwezig.'

En circo?

'Dat breekt ook weleens door, omdat de immuniteit bij de oudere zeugen afneemt en er vervolgens besmette biggen worden geboren. Dan zie je soms van die typische wegkwijnbiggen. Circovaccins beschermen goed. Bij een doorbraak vaccineer je de zeugen tweemaal en geef je iedere zes maanden een booster. Dat kun je vaak combineren met een PRRS-vaccinatie met de Flex-vaccins van Boehringer Ingelheim.'

'Ook hierbij is een goede monitoring van belang. Dat kan prima met de tongpuntjes van doodgeboren of gestorven biggen die je toch al op PRRS onderzoekt. Neem dan gelijk circo mee. Stop pas met zeugen vaccineren tegen circo als de ziekte goed onder controle is. Blijf de biggen altijd vaccineren. Ook het circovirus verdwijnt nooit.'