Vruchtbaarheid zeugen verbeteren is teamsucces

Het witte gebouw Zodiac op de campus van Wageningen University & Research (WUR) baadt vol in het zonlicht. Het is de werkplek van Nicoline Soede. Een bord bij de entree vermeldt ‘WUR is world’s most sustainable university’, met in kleine letters daaronder de bronvermelding: ‘according UI GreenMetric’. Het kenmerkt de omgeving waarin de universitair hoofddocent en onderzoeker zich beweegt.

Iets voor het afgesproken tijdstip staat Soede al in de ontvangstruimte. Met een kop thee loopt ze naar haar kamer. Een kunstwerk met kleurrijke varkens boven haar bureau met twee computerschermen springt direct in het oog. ‘Dat heeft mijn schoonvader geschilderd, maar eigenlijk had hij helemaal niets met varkens’, vertelt ze met een lach. Snel pakt ze een met aantekeningen gevuld A4’tje en gaat zitten. ‘Altijd bereid ik mij goed voor door belangrijke punten op te schrijven.’

Soede gedijt al bijna 44 jaar bij een werkzaam leven aan de universiteit in Wageningen en een privéleven in die stad. Uit interesse voor fysiologische en biologische processen in dieren startte ze in 1982 met de studie Zoötechniek. Ze ging op kamers en had niet kunnen vermoeden dat Wageningen haar thuishonk zou worden. ‘De wereld met leergierige en inspirerende mensen blijft boeien. De combinatie van wetenschappelijk onderzoek waar de sector mee vooruitgaat en doceren is wat ik het allerliefste doe.’

Nicoline Soede
Nicoline Soede (62) krijgt het bankje doorgeschoven van Jessika van Leeuwen (Varkens 04). Soede is universitair hoofddocent adaptatiefysiologie bij het departement Dierwetenschappen van Wageningen University & Research. In 1982 belandde ze vanuit Overschild, waar haar ouders 110 zeugen hielden, in Wageningen. Na de studie Zoötechniek knoopte ze er een promotieonderzoek aan vast. De combinatie van doceren en onderzoeken maakte haar honkvast.

Haar expertise is vruchtbaarheid en voortplanting bij zeugen, en hoe dit wordt beïnvloed door omgeving en management. In hoog tempo en beeldend onthult ze een fractie van haar kennis over de ontwikkeling van eicellen, hormoonpieken, de eisprong en de variatie in embryonale ontwikkeling. Echografie is een van de belangrijkste toegepaste onderzoekstechnieken.

Begeleiden van promovendi

Vervolgens schakelt de wetenschapper moeiteloos over op systeemonderzoek, promovendi die ze begeleidt en projecten waarin wordt samengewerkt met marktpartijen. ‘Chiara Lipori onderzoekt bijvoorbeeld de genetische en fysiologische aspecten van de duur van het werpproces en het moederlijk gedrag van kraamzeugen in vrijloopkraamhokken’, licht Soede toe. ‘Jackeline Hornstra doet voedingsonderzoek om het afbigproces en de biestproductie te verbeteren.’

Ondanks haar indrukwekkende staat van dienst tekent bescheidenheid haar als mens. ‘Onderzoeken doe je niet alleen, maar als team met verschillende kwaliteiten. Elkaar inspireren en scherp houden en van resultaten leren, zodat het onderzoek zich blijft ontwikkelen’, benadrukt Soede. ‘Zo heb ik veel samengewerkt met Bas Kemp en Carola van der Peet. Talloze wilde ideeën van met name Kemp; mijn uitdaging was om die samen om te zetten naar concrete plannen om de onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden.’

Uitdragen van kennis en delen van ervaringen is ook een van haar kwaliteiten. Ze coördineert en doceert drie vakken. ‘Vroeger waren studenten Dierwetenschappen vaak van boerenkomaf en kozen ze voor koeien, varkens of kippen. Nu heeft een enkeling nog affiniteit met een boerderij en kiezen ze allereerst voor paarden, honden of wilde dieren.’

Werken met productiedieren

Gelukkig lukt het Soede en collega’s goed om studenten enthousiast te maken voor het werken met productiedieren. Vaardigheden als in groepen werken, de rolverdeling, communiceren, discussiëren en samen leren zijn ook belangrijker geworden. ‘Met die basis kunnen afgestudeerde dierwetenschappers aan de slag in de sectoren met productiedieren.’

Met haar man, twee dochters en een zoon woont ze redelijk dicht bij de campus. Elke werkdag loopt ze met een omweg en in hoog tempo op en neer. Twee keer een half uur gaat dat op de automatische piloot. Soede: ‘Zo kan ik mijn gedachten vrij laten stromen, omdat ik niet telkens hoef te beslissen welke afslag ik moet nemen. Die routine geeft mij focus.’

Soede staat letterlijk met twee voeten op de grond, ook toen ze ruim tien jaar geleden werd geconfronteerd met eierstokkanker. ‘Dat bizarre toeval heb ik al lang en breed achter mij gelaten’, zegt ze. Wandelen is een van haar favoriete vrijetijdsbestedingen. Verder zingt ze sinds twee jaar in een koor en vindt ze het kneuterige van onkruid wieden heerlijk om te doen. ‘Het is gewoon lekker om na het werk in onze bloementuin te ontspannen.’