'Ik durf voor bijna 100 procent te garanderen dat we de juiste genetica leveren'

Sturkenboom is manager operations bij Varkens KI Nederland en Topigs Norsvin Nederland. Daarmee is hij verantwoordelijk voor de fokkerij van de Topigs Norsvin-genetica en het totale productieproces van het berensperma. Hij vertelt onder meer over het doel en de werkwijze van de bedrijven.

Waarom deze dubbelfunctie?

'Als Topigs Norsvin leveren we de beste zeugen en beren met de hoogste genetische aanleg ter wereld en de hoogste gezondheidsstatus. Het is dan ook van belang dat zowel onze internationale afnemers als onze Nederlandse varkenshouders altijd zeker weten dat ze op tijd beschikking hebben over het sperma van de zeugen- en eindbeerlijnen. Zo kunnen ze vooruitgang blijven boeken en hebben ze altijd dragende zeugen.'

Hoe zorgen jullie daarvoor?

'Als Topigs Norsvin Nederland en Varkens KI Nederland hebben we daartoe vier grondbeginselen. Of nee, inmiddels zijn het er vijf: de hoogste gezondheidsstatus, een hoge genetische aanleg, beren met de beste fertiliteit, betrouwbaarheid en duurzaamheid.'

Wat houdt duurzaam in?

'Onder andere dat de beren op alle stations op diepzaagselbedden liggen. Dat zorgt voor een prettig ligbed dat beter is voor hun beenwerk en waarin ze lekker kunnen wroeten. En met geautomatiseerde hekken, een goede training van de beren en een vangput zorgen we ervoor dat onze medewerkers zo veilig en ergonomisch mogelijk werken. Verder zijn onze ki-stations energieneutraal met zonnepanelen, warmteterugwininstallaties en warmtepompen met koude- en warmteopslag.'

Heeft energieneutraal nog een voordeel?

'Ja, met deze geavanceerde installatie zorgen we ervoor dat het klimaat voor de beren altijd goed is. De temperatuur in de stal komt nooit onder de 17 graden Celsius en ook niet boven de 23 graden. Ook in de steeds vaker voorkomende hete zomers hebben de beren geen last van hittestress.'

'Dus ook in een hete zomer produceren de beren voldoende sperma. Dat is nodig om een betrouwbare partner voor onze afnemers te zijn, door op ieder gewenst moment een goede kwaliteit sperma te leveren. De fertiliteit van de beren staat nooit onder druk en biedt de zeugenhouders de mogelijkheid om hoge drachtpercentages te behalen.'

Hoe wordt de gezondheidsstatus bewaakt?

'Het diepzaagselbed zorgt ervoor dat de beren mooi schoon blijven. We voorkomen hiermee al direct bij de spermawinning een mogelijke vervuiling van het monster. Het werken met de vangput maakt het eenvoudig om bloedmonsters te nemen. Dat gebeurt tijdens het dekken aan de achterpoten. De beren merken dat op dat moment niet en het is ook veilig voor de medewerkers.'

'We moeten veel bloedmonsters nemen om garanties te kunnen geven over de hoge gezondheidsstatus. Dat is niet alleen nodig omdat het wordt gevraagd door de overheid, maar ook omdat we vanuit de ki-stations sperma exporteren naar meer dan twintig landen wereldwijd.'

'Onze Nederlandse afnemers krijgen hiermee ook direct de hoogste zekerheid. We zoeken met PCR-testen naar mogelijke ziekteverwekkers – dus de bacterie of het virus zelf – en niet naar antistoffen, want dan ben je al te laat.'

Wat gebeurt er na de spermawinning?

'In het laboratorium wordt de beweeglijkheid, ofwel motiliteit, van het sperma onderzocht en wordt gekeken of er afwijkingen zijn. Dit wordt ook wel morfologie genoemd. Dat levert doorgaans geen nieuwe inzichten op, want al in de quarantaine trainen we de beren en vangen we sperma. Dan hebben we al de nodige informatie over de spermakwaliteit. Alleen als die goed is, gaan de beren van de quarantaine naar het ki-station.'

Gaat alles zoals u zou willen?

'Op een punt moet ik als manager van de ki-stations iets toegeven. De eindberen gaan gemiddeld na anderhalf jaar alweer weg en de zeugenlijnberen na driekwart jaar. De dieren zijn dan nog niet op hun maximale spermaproductie. Dus qua efficiëntie op dit onderdeel zou het beter kunnen.'

'Maar als manager van de fokkerij is snel vervangen nu eenmaal nodig om onze status van de beste genetica overeind te houden. De jonge beren die vanuit de Delta-stations naar ons toekomen, zijn altijd weer net wat beter dan de beren die al op de ki staan.'

U geeft 100 procent garantie?

'Oké, 99,8 procent is de realiteit. Zo'n hoog percentage lukt alleen omdat we van voor tot achter alle data per beer exact bijhouden. We weten de genetische aanleg, alles vanaf de geboorte van die beer tot en met de kwaliteit van het sperma, de gezondheidsstatus en laboratoriumuitkomsten en waar het sperma zich bevindt in het productieproces.'

'Vanuit de ki-stations gaat het sperma naar ons centrale distributiecentrum. Daar wordt het klaargemaakt voor verzending en gaat het naar onze afnemers. Vanaf onze ki-stations tot aan het leveren in de bewaarbox bij de zeugenhouder is de temperatuur constant plusminus 17 tot 18 graden, om de spermakwaliteit hoog te houden.'

'We monitoren de temperatuur voortdurend, vanaf het vangen van het sperma, in het distributiecentrum en in de auto's tot en met de bewaarbox. En zien we dat er met die bewaarbox wat is waardoor de temperatuur afwijkt, dan geven we dat direct door aan de zeugenhouder en leveren we het sperma pas nadat dit is hersteld.'