Verzeker je ervan dat geboren big PRRS-vrij is

De nationale aanpak van PRRS gaat een nieuwe fase in richting een PRRS-vrije biggenuitstroom in 2040. Varkenshouders dienen komend jaar een plan van aanpak voor PRRS-bestrijding te hebben en moeten deze jaarlijks evalueren en updaten.

Verplichte onderdelen zijn het invullen van een biosecuritycheck en monitoring volgens vastgestelde bemonsteringsprotocollen. Op basis van deze uitslagen wordt de PRRS-status (brons, brons plus, zilver of goud) voor elk bedrijf vastgesteld.

Voor veel varkenshouders betekent dat extra werk aan de winkel. Wel kunnen ze bogen op jarenlang opgebouwde kennis. Voorlopers in vooral de productie van biggen volgen al lange tijd nauwgezet de PRRS-situatie op hun bedrijf. De basis voor de beheersing van het virus op een vermeerderingsbedrijf is het geboren laten worden van PRRS-vrije biggen.

Uit monitoring van pasgeboren biggen bij tientallen vermeerderingsbedrijven blijkt dat ongeveer 50 procent daarvan in een kwartaal minimaal één keer PRRS-positieve biggen bij geboorte heeft. Sequencing wijst uit dat het dan vrijwel altijd gaat om een veldvirus.

Grote risicofactor

Als biggen het virus bij de geboorte bij zich dragen, zijn ze in stressvolle situaties een grote risicofactor voor virusverspreiding, zoals na het overleggen naar een andere toom in de kraamafdeling of na het spenen. Terugsmetten van gelten met kraamstalmateriaal is dan ook een risicofactor.

De PRRS-situatie rondom de geboorte in beeld brengen, vergroot het inzicht. Afhankelijk van het wekensysteem op het bedrijf kun je per werpgroep een mengmonster verzamelen van bijvoorbeeld afgeknipte navels, tongpuntjes van doodgeboren biggen of vocht van testikeltjes. Deze vorm van PRRS-monitoring is praktisch en ook betaalbaar. Als op basis van dat inzicht de PRRS-kraan op een vermeerderingsbedrijf dicht is te draaien, is het zeker rendabel.

'PRRS-status actief volgen in de tijd maakt bewust en verwachtingen zijn beter te managen'

‘Een aantal grote vermeerderingsbedrijven monitort al jarenlang actief op PRRS. Dat volgen in de tijd levert waardevolle kennis en inzichten op, evenals het sequencen van het PRRS-virus als de situatie daar om vraagt. Het geeft houvast bij het steeds beter beheersen van PRRS op een bedrijf.'

'Intussen sturen tientallen zeugenhouders per werpgroep ‘processing fluids’ naar ons laboratorium en dat aantal blijft groeien. De resultaten geven een betrouwbare blik op de PRRS-status van hun zeugenstapel. Varkenshouders krijgen er een gevoel bij als ze iets in hun stallen zien veranderen bij de pasgeboren biggen en de analyseresultaten bevestigen dat.'

'Als het virus opflakkert, kunnen ze die infectiegolf en het verdwijnen daarvan volgen. Dat helpt bij het managen van de verwachtingen omdat bij een volgende infectiegolf het einde ervan te voorspellen is. Wat betreft de kosten van monitoring? Die zijn peanuts vergeleken met de vaccinatiekosten op zeugenbedrijven.’

‘De kracht van wekelijks monitoren benut ik om biggen PRRS-negatief te houden’

‘Ik vind het laag houden van de PRRS-druk belangrijk en wil optimaal rendement halen uit de vaccinaties op mijn vermeerderingsbedrijf. Daarom ben ik in 2021 begonnen in de PRRS-voorlopersgroep en gestart met monitoren.'

'Toen bleek ongeveer de helft van het aantal ingezonden monsters met afgeknipte tongpuntjes van doodgeboren biggen PRRS-positief te zijn. Daarop is de vaccinatiestrategie bij de zeugen tegen het virus aangescherpt. Deze verandering heeft een goed resultaat opgeleverd, omdat we de PRRS-status op de voet volgen met wekelijkse monitoring.'

'In 2024 hebben we slechts enkele weken PRRS-positieve pasgeboren biggen gehad. Dergelijke weekgroepen houden we bijeen in een afdeling. Ze worden als laatste gecontroleerd en we kleden ons apart om. Zo zorgen we voor een maximale uitstroom van PRRS-negatieve koppels biggen. Omdat onze afnemer het eist, vaccineren we al onze biggen tegen PRRS. Puur voor het geval dat.’

'Als je ervoor zorgt dat je zeugenstapel stabiel is voor PRRS, dan is dat een prima uitgangspunt'

'Uitgangspunt bij elke vermeerderaar moet zijn dat iedere big die op zijn bedrijf wordt geboren, vrij is van het PRRS-veldvirus. Een zeugenstapel is een continu systeem van invoegen van gelten en sperma en uitstroom van biggen. Als de instroom gegarandeerd PRRS-vrij is als dat de bubbel binnenkomt, dan helpt dat enorm om biggen vrij van het veldvirus geboren te laten worden.'

'Zo eenvoudig is het in de praktijk meestal niet. Maar als je ervoor zorgt dat je zeugenstapel stabiel is voor PRRS, dan is dat een prima uitgangspunt. Een consequent en sluitend vaccinatieprotocol helpt. Het meest robuust is alle zeugen, gelten en niet te vergeten de zoekberen vier keer per jaar voor de voet weg te enten met een levend PRRS-vaccin.'

'Als monitoring uitwijst dat biggen PRRS-vrij zijn bij de geboorte, is het zaak dat zo te houden om de druk in de biggenopfok te verlagen. Daarbij is het zeker niet noodzakelijk om structureel de biggen al in de eerste levensweek te vaccineren.'