Jan+Vernooij%3A+%27We+zitten+hier+niet+op+een+eiland%27
Achtergrond
© Studio Van Assendelft

Jan Vernooij: 'We zitten hier niet op een eiland'

De varkenshandel heeft toekomstperspectief en timmert aan de weg met positieve acties op het gebied van dierenwelzijn. 'Bij het project Drijfmiddelen is de druk van ngo's niet nodig', stelt Jan Vernooij. 'Zorgen over een krimpende varkenssector en het verder terugschroeven van de maximale transportduur in de Europese Unie zijn er zeker. Als Spanje wegvalt, is de impact enorm.'

Eind november heerst piekdrukte bij varkenshouder en -handelaar Jan Vernooij in het Gelderse Beusichem. Achter de stallen wordt varkensmest gescheiden, voer wordt in de silo geblazen en 144 kilo varkensvlees moet na een thuisslachting de diepvries in. In die hectiek staat het bestuurslid van Vee&Logistiek Nederland de redactie van Varkens rustig te woord. Als voorzitter van de sectorcommissie varkenshandel heeft hij wel voor hetere vuren gestaan. 'Alle varkenshandelaren in Nederland zijn bij Vee&Logistiek Nederland aangesloten, omdat ze beseffen dat ze samen verder komen en als dierstroombemiddelaars een boterham kunnen blijven verdienen.'

Hoe is de stemming onder uw collega's?

'Varkenshandelaren liften mee op het sentiment en de ontwikkelingen in de varkenshouderij. De sfeer is positief, omdat er geld wordt verdiend. Schaalvergroting en samenwerking zijn nodig om toekomst te houden, net zoals vernieuwing. Dierstroombemiddelaars zijn een blijvertje, want dieren verplaatsen binnen en buiten Nederland blijft nodig. Daarbij kunnen al onze leden hun klanten concepten bieden. Dat er toekomst is, blijkt ook uit het feit dat naar schatting een op de drie varkenshandelaren opvolging heeft. Ik ook.'

Heeft de varkenshandel de zaakjes goed op orde?

'In de varkenshouderij zijn dierstromen met een druk op de knop te traceren. De administratie en identificatie van dieren en het af- en aanmelden van diertransporten hebben we als keten tot in de puntjes geregeld. Beter dan elke andere diersector.'

Het zou fantastisch zijn als alle varkens elektronische oortransponders hebben

Jan Vernooij, bestuurslid bij Vee&Logistiek Nederland

Is er voldoende vakbekwaam personeel te krijgen?

'In onze tak van sport zijn veel ervaren mensen werkzaam en die blijven hopelijk tot hun pensioen doorgaan. Maar net zoals in veel andere branches, hebben ook wij moeite om jonge mensen te vinden en te binden. Negatieve framing van ngo's en actiegroepen zorgen er mede voor dat ze niet meer in onze sector willen werken. En hebben we nieuwe chauffeurs, dan geven die er vrij snel de brui aan omdat ze hun buik vol hebben van de lange wachttijden bij slachterijen of opgestoken middelvingers van medeweggebruikers. Voor de lange termijn wordt dat een punt van zorg.'

Waar ziet u kansen voor personeelsbehoud?

'In de verdere automatisering en het verlichten van het werk. Het zou fantastisch zijn als alle varkens voorzien zouden zijn van robuuste elektronische oortransponders. Dat maakt het blikken van varkens voor de slacht overbodig. Met geavanceerde uitleesapparatuur zijn tel- en registratiefouten uit te sluiten, wat het werkt efficiënter maakt. Bovendien is meer elektronisch werken beter voor het dierenwelzijn en dat van iedereen die in de varkenshouderij werkzaam is.'

Is het inzetten van arbeidsmigranten een optie?

'Nee. Het is ondoenlijk en onwenselijk. Onze chauffeurs moeten de Nederlandse taal beheersen in woord en geschrift om misverstanden en administratieve fouten zo veel mogelijk uit te sluiten. Duidelijke communicatie en een goede verstandhouding tussen medewerkers en varkenshouders zijn cruciaal bij het laden van de juiste kwaliteit biggen en transportwaardige vleesvarkens. Bovendien moet de chauffeur weten waarvoor hij tekent als hij bijvoorbeeld het voedselketeninformatieformulier in moet vullen. Datzelfde geldt voor het elkaar door en door begrijpen op de plek waar de dieren worden gelost.'

Tekst gaat verder onder kader

Met varkensvleesketen optrekken
Vee&Logistiek Nederland werkt samen met ketenpartijen, zoals slachterijen en varkenshouders, aan het gewijzigd krijgen van de Beter Leven-criteria. Volgens Jan Vernooij moet voor 1 januari 2025 beweging komen in de eisen. 'Ik schat in dat een derde van de varkenshouders met het keurmerk stopt als gewerkt moet worden met de voorgenomen groepsgrootte bij diverse diercategorieën. We gaan de Dierenbescherming en supermarkten met camerabeelden overtuigen dat het dierenwelzijn daar niet mee gediend is.'

Wat is het effect van de krimpende varkensvleessector?

'Logischerwijs neemt het aantal handelaren en de werkgelegenheid in de logistiek en vleesverwerking verder af. Deels gebeurt dat door natuurlijk verloop en bij gebrek aan bedrijfsopvolging. Bovendien is het onmogelijk geworden om vanuit het niets met een varkenshandel te beginnen. Die tijd is voorbij, mede door regelgeving en gebrek aan vrije handel. Maar zoals gezegd, blijft er werk en bestaansrecht voor handelaren. Zo zullen door de beëindigingsregelingen Lbv en Lbv-plus de komende jaren honderden varkenshouders afhaken en handelsrelaties worden verbroken. Nieuwe relaties tussen vermeerderaars en vleesvarkenshouders moeten weer opgebouwd worden. Dat is een kans voor ons als dierstroombemiddelaars.'

Liggen diertransporten onder een vergrootglas?

'Nederland is geen eiland en de varkenshouderij is gebaat bij open grenzen en het kunnen bedienen van meerdere afzetkanalen. Europese regelgeving op het gebied van diertransport is niet verkeerd, maar de impact van nieuwe voorstellen om bijvoorbeeld de maximale transportduur te beperken tot 21 uur zou enorm zijn. Kwaliteitsbiggen uit Nederland kunnen in dat geval niet meer bij Spaanse vleesvarkenshouders terechtkomen. De op een na belangrijkste exportbestemming zou wegvallen. We zullen alles op alles zetten om die transportduurbeperking uit het Europese voorstel te krijgen.'

Er zijn meer bedreigingen, zoals het diervervoer bij hitte en het niet meer mogen mengen van varkens.

'Niet voor niets hebben wij samen met de slachterijen een hitteprotocol opgezet. Dierenwelzijn en met respect omgaan met varkens staat hoog in ons vaandel. Ook mag er geen discussie ontstaan over het fit en transportwaardig zijn van de varkens. Toch maken we ons zorgen om het Convenant dierwaardige veehouderij en bijvoorbeeld het handhaven op het niet meer mogen mengen van varkens na het lossen in de slachterij. Dat kost veel tijd en geld, terwijl het welzijn van de varkens er niet beter op wordt. Ook komen er meer kostprijsverhogende maatregelen op de sector af, zoals de eis om Beter Leven-varkens met één ster te houden in grote groepen. De varkens en de boeren zullen juist meer stress ervaren, met name bij het uitladen.'

Hoe is de verhouding met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)?

'Die is helaas ondermaats. Onder druk van ngo's krijgen NVWA-ers van bovenaf de opdracht om beleidsregels strikt te handhaven. Luisteren naar onze argumenten om zaken te verbeteren, is er niet bij. Op elke slak wordt zout gelegd. Dat is niet goed. Toch blijven wij met open vizier het gesprek zoeken om samen maatregelen zo bij te schaven dat ze effectief en werkbaar zijn. Dat zou een win-winsituatie opleveren.'

Om positief te eindigen: waar wordt u blij van?

'Van veel dingen, maar ik beperk mij tot drie punten. Een belangrijke is dat we door onze collectieve inspanning Afrikaanse varkenspest buiten de grens hebben gehouden. Maar we moeten alert zijn en continu aandacht blijven houden voor (inter-)nationale transportbewegingen en het reinigen en ontsmetten van vervoersmiddelen. Een tweede blijdschap ervaar ik, omdat er in 2023 geld is verdiend met het houden van varkens. Dat was keihard nodig om te kunnen investeren in perspectief voor de toekomst. Ten derde merk ik dat enthousiasme over het houden van varkens uitstraalt naar je kinderen en kleinkinderen. Zo raken ze uit zichzelf betrokken bij de varkenshouderij. Vroeger moest je boer worden. Nu is het een keuze. Maar wel een moeilijke.'

Paspoort
Jan Vernooij (70) runt sinds 1980 zijn eigen varkenshouderij. Daarvoor was hij werkzaam als bedrijfsadviseur bij een diervoederbedrijf. In 1988 zette hij zelfstandig Varkenshandel De Heer voort. Sinds december 2016 is hij bestuurslid bij Vee&Logistiek Nederland. Hij is binnen die organisatie voorzitter van de sectorcommissie varkenshandel. Samen met zijn vrouw Anny, die vooral de administratieve werkzaamheden voor rekening neemt, en zoon Theo runt hij het varkensbedrijf met vier productielocaties en de varkenshandelstak.

Online kennissessies

Vitale Varkenshouderij

Meld je hier aan

Stelling

Loading

Weer

  • Woensdag
    10° / 2°
    70 %
  • Donderdag
    10° / 3°
    70 %
  • Vrijdag
    11° / 2°
    50 %
Meer weer