Dierenbescherming scherpt Beter Leven-keurmerk aan na beelden in BOOS

Op de opnamen is volgens de Dierenbescherming onder meer te zien hoe dieren worden geslagen en geschopt en hoe een veeprikker wordt gebruikt. Ook zou in één geval niet zijn gecontroleerd of een dier na euthanasie daadwerkelijk was overleden. De organisatie benadrukt dat juist deelnemers aan het Beter Leven-keurmerk goed met hun dieren moeten omgaan.

‘Iedere mishandeling van een dier is er één te veel’, zegt directeur Ellen Bien van de Dierenbescherming. ‘Wat we hier zien, is afschuwelijk en staat haaks op alles waar wij als Dierenbescherming voor staan. Juist van bedrijven die deelnemen aan het Beter Leven-keurmerk verwachten wij dat zij het goede voorbeeld geven. Als dat niet gebeurt, moeten daar stevige consequenties aan worden verbonden.’

Certificering schorsen of intrekken

De Dierenbescherming, eigenaar van het keurmerk, heeft bij de bedrijven die in de uitzending voorkomen extra controles laten uitvoeren. Samen met de Stichting Beter Leven keurmerk (SBLk) wordt bekeken welke maatregelen mogelijk en passend zijn. Bij ernstige overtredingen kan de certificering worden geschorst of ingetrokken.

Ook worden de criteria van het keurmerk op enkele onderdelen aangescherpt. De Dierenbescherming wil daarin expliciet vastleggen dat het slaan en schoppen van dieren verboden is, ondanks dat hiervoor al een wettelijk verbod geldt.

Daarnaast komen er voorschriften voor het euthanaseren van zieke en gewonde dieren die niet meer kunnen herstellen. In de criteria moet komen te staan welke methoden daarvoor zijn toegestaan. Ook wordt het verplicht om zowel de bedwelming als het overlijden van het dier te controleren.

Extra onaangekondigde controles

De dagelijkse verantwoordelijkheid voor de omgang met dieren blijft volgens de Dierenbescherming bij de deelnemende bedrijven liggen. Onafhankelijke certificatie-instellingen toetsen of varkenshouders voldoen aan de ongeveer tweehonderd dierenwelzijnscriteria. Naast jaarlijkse inspecties vinden op basis van risico’s extra onaangekondigde controles plaats. SBLk ziet toe op de uitvoering.

‘De gedragingen van een veehouder kun je niet controleren. Het liefst zouden wij 24/7 toezicht hebben in de stal’, merkt Bien op.

De BOOS-uitzending is gebaseerd op opnamen die Ongehoord gedurende een halfjaar maakte bij vier deelnemers aan het Beter Leven-keurmerk. Hiervoor werden zonder toestemming van de eigenaren verborgen camera’s geplaatst. Van Ongehoord is bekend dat de organisatie tegen vleesconsumptie is.

De uitzending komt op een moment dat de politiek zich bezighoudt met de algemene maatregel van bestuur (AMvB) Dierwaardige Veehouderij. Daarbij komt ook het in 2025 gesloten Convenant dierwaardige veehouderij opnieuw aan de orde.

POV: misstanden niet goed te praten

Ook Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) keurt een deel van wat in de uitzending te zien is af. Volgens POV-voorzitter Linda Verriet ontbreekt bij andere beelden echter belangrijke context, bijvoorbeeld bij opnamen van zieke biggen in een ziekenboeg.

Daarnaast plaatst de organisatie vraagtekens bij de manier waarop de beelden zijn gemonteerd en van commentaar zijn voorzien. Daardoor ontstaat volgens de POV een frame.

‘De dingen die echt fout zijn, daar moeten we het met elkaar over hebben. Hardhandig optreden en wettelijke overtredingen vallen niet goed te praten’, merkt Verriet op na het zien van de uitzending.

Kritiek op werkwijze BOOS

Tegelijk heeft de POV stevige kritiek op de journalistieke werkwijze. Vier varkenshouders die in de uitzending voorkomen, benaderden de organisatie nadat zij vragen van BOOS hadden ontvangen. Daardoor ontstond bij hen het vermoeden dat verborgen camera’s in hun stallen waren geplaatst.

De POV ondersteunde de ondernemers vervolgens bij het beantwoorden van algemene vragen en probeerde de beelden voorafgaand aan de uitzending te bekijken. BOOS gaf die beelden niet vrij.

De POV noemt deze manier van journalistiek intimiderend en ‘echt niet oké. Daar moet paal en perk aan gesteld worden.’ De organisatie wijst daarbij op het heimelijk plaatsen van camera’s en het langdurig filmen van boeren, familieleden en medewerkers. Verriet: ‘Dat heeft grote impact op deze gezinnen.’

‘Aan de schandpaal genageld’

De betrokken ondernemers kregen de mogelijkheid de beelden te bekijken en daarop voor de camera te reageren, maar zagen daarvan af. ‘Daar hebben zij voor bedankt. Deze varkenshouders zijn met naam en toenaam aan de schandpaal genageld. Dat is ontoelaatbaar. Politiek en media moeten zich de vraag stellen of zij deze werkwijze ook willen toepassen in overheidsgebouwen, politieke partijkantoren, buurthuizen, bij opvanghuizen enzovoort.’

Voorafgaand aan de uitzending overlegde de POV met de Dierenbescherming en het Beter Leven-keurmerk over mogelijke lessen uit de beelden. Daarbij is onder meer gesproken over het euthanaseren van jonge biggen.

Weinig alternatieven

Volgens de POV wordt al langer onderzoek gedaan naar andere methoden. Varkenshouders zouden daarvoor openstaan, maar hebben naar eigen zeggen weinig alternatieven tot hun beschikking. De POV en het Beter Leven-keurmerk bekijken samen welke methoden beschikbaar zijn en hoe toepassing daarvan kan worden bevorderd.

De beelden vormen voor de Dierenbescherming geen aanleiding om te stoppen met de samenwerking met de veehouderij. Via het Beter Leven-keurmerk zegt de organisatie jaarlijks het leven van ongeveer 160 miljoen dieren te verbeteren door bovenwettelijke eisen te stellen.

Bien: ‘De Dierenbescherming wil impact maken voor zoveel mogelijk dieren. Wij proberen een systeemverandering op gang te brengen, maar dat gaat met kleine stapjes.’