Landbouwminister wil afroming varkensrechten terugbrengen

Dat schrijft Van Essen in een toelichting aan de Tweede Kamer over de stikstof- en fosfaatexcretie in de veehouderij over het tweede kwartaal van 2026. Wanneer het risico bestaat dat het sectorale mestproductieplafond wordt overschreden, kan afroming van rechten opnieuw worden ingezet.

Uit de CBS-cijfers over het tweede kwartaal van 2026 blijkt dat de varkenshouderij naar verwachting boven het toegestane mestproductieplafond uitkomt. De sector zou het fosfaatplafond met 1,2 miljoen kilo overschrijden, een stijging van 4,3 procent. Voor stikstof gaat het om een overschrijding van 3,9 miljoen kilo, oftewel 5,5 procent.

De afroming van varkensrechten werd in december vorig jaar stopgezet door toenmalig landbouwminister Femke Wiersma. Daarbij werd ervan uitgegaan dat de mestproductie op termijn voldoende zou afnemen door deelname van varkenshouders aan beëindigingsregelingen. Op dat besluit kwam destijds al kritiek van de Raad van State.

Lees ook: Varkenshouderij verlaagt fosfaatexcretie, maar blijft boven sectorplafond

Volgens Van Essen is de verwachte daling van de mestproductie nog onvoldoende zichtbaar in de meest recente kwartaalrapportage van het CBS. Omdat de statistische schattingen nog onzekerheden bevatten, wordt later dit jaar een definitief besluit genomen over zowel de herinvoering van de afroming als het exacte percentage.

De Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV) plaatst vraagtekens bij de CBS-cijfers. Volgens de belangenorganisatie is er niet genoeg inzicht in de totstandkoming ervan en kunnen er dus ook geen beleidsbeslissingen op worden gebaseerd.

Na de publicatie van de gegevens heeft de POV direct vragen neergelegd bij zowel het ministerie van Landbouw als het CBS. De organisatie wil meer duidelijkheid over de gebruikte berekeningsmethodiek en de data die aan de cijfers ten grondslag liggen.

‘Cijfers kwamen uit de lucht vallen’

‘De hoogte van de cijfers kwam voor ons uit de lucht vallen en is voor ons nog niet te herleiden’, schrijft de POV in een reactie. ‘De sector krimpt enorm en toch nemen de excretiecijfers toe. Dat roept veel vraagtekens op.’

Volgens de belangenorganisatie is al langer bekend dat de CBS-cijfers achterlopen op de actuele situatie binnen de varkenshouderij. De organisatie wijst daarbij op verschillen tussen de dieraantallen die het statistiekbureau hanteert en gegevens uit de POV-productiemonitor.

Op basis van die monitor constateert de POV een duidelijke afname van het aantal dieren. Volgens haar zijn ruim 200.000 vleesvarkens en ongeveer 20.000 zeugen, inclusief de bijbehorende biggen, uit de sector verdwenen. De organisatie benadrukt dat ze eerst volledig inzicht wil krijgen in de cijfers en de achterliggende berekeningen voordat ze een definitieve inhoudelijke reactie geeft.