Marc Schakenraad: ‘Elk dier gun ik een beter leven’

Deze ochtend zette Marc Schakenraad om 04.00 uur de televisie aan en zag de tweede helft van Nederland tegen Marokko, de verlenging en de penaltyreeks. ‘Teleurstellend resultaat voor Oranje natuurlijk, maar het leven en de zaken gaan door’, zegt de secretaris-directeur van de Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA) in de parkeerkelder aan de Bezuidenhoutseweg 73 in Den Haag. ‘Met het bankje het pand betreden geeft te veel gedoe, dus gaan we een gezellig terrasje pikken.’

De werkplek van Schakenraad is het gebouw waar ook de ministeries van Economische Zaken, Algemene Zaken en Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur zich bevinden. ‘Het stafbureau van de RDA heeft de luxe van een eigen kamer in het centrum van beleidsmakers, bestuurders en politici waar onze adviezen moeten landen’, vertelt hij wandelend langs de ramenpartij. ‘Dat is wel zo praktisch, nu ook de Tweede Kamer tegenover huist.’

Schakenraad bestelt een cappuccino en steekt van wal. ‘Ik vind het een eer om op de varkensbank te zitten, maar ik heb niet zo’n aansprekend verhaal’, stelt hij met enige bescheidenheid. ‘In mijn verschillende rollen bij het ministerie heb ik bijna altijd dienende rollen gehad.’

Bredere kijk op dieren

Niets is minder waar; Schakenraad heeft een rijk verleden en kan boeiend vertellen. Zo is hij geboren op een familiebedrijf in het Brabantse Den Dungen. Zijn ouders zorgden goed voor hun inkomstenbron: 25 koeien en bijbehorend jongvee. Maar ze deden dat ook voor de konijnen, ooit een varken, de hond en de katten. Zijn zus en hij waren van de vier kinderen een potentiële opvolger. ‘Mijn zus is ondernemer in de zorg geworden. Ik bleef in de agrarische wereld, maar niet als boer’, blikt hij terug. ‘Na het gymnasium wilde ik breder naar dieren kijken en ging ik in Wageningen veevoeding, diergezondheid en bedrijfseconomie studeren.’

In 1984 stapte hij de fascinerende Wageningse landbouwwereld in. Bij het Instituut voor Veeteeltkundig Onderzoek kwam hij in aanraking met varkens met transponders en een voercomputer. ‘Een revolutionaire ontwikkeling, waarmee ik de optimale voerfrequentie voor varkens onderzocht’, vertelt hij. ‘In de Verenigde Staten onderzocht ik hoe de gezondheid van melkvee via voeding was te beïnvloeden.’

Lees ook: Raad voor Dieraangelegenheden focust in 2026 op fokkerij

Een vak dat hem bijzonder interesseerde, was gedragsleer van productiedieren. ‘Als je voor een onderzoek twee weken lang naar kippen kijkt, ga je veel verschillende gedragingen zien en geluidjes horen’, licht Schakenraad toe. ‘Als je dan iets in hun omgeving verandert, merk je aan hun signalen of ze er blij of juist angstig van worden.’

Soorteigen gedrag

Dat dieren een goed dierenwelzijn hebben, alleen omdat ze topproductie behalen, vindt hij een achterhaald idee. ‘Dieren zitten lekker in hun vel als ze soorteigen gedrag kunnen vertonen en wat te kiezen hebben. Als we op een andere manier naar dieren kijken, kunnen we hun welzijn verder verbeteren. Of het nu dieren in de veehouderij zijn, of gezelschaps- en hobbydieren.’

Dat is waarom Schakenraad zich bij de RDA als een vis in het water voelt. Trots is hij op het pad richting een dierwaardige veehouderij. ‘De RDA heeft met zijn leidende principes daarvoor het perspectief op tafel gelegd, voor het beleid rondom diergezondheid en dierenwelzijn. Niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) en het bedrijfsleven omarmen het en achtereenvolgende kabinetten en parlementen nemen het als uitgangspunt.’

Praktijkmensen voegen waarde toe

De RDA is een gemêleerd clubje van enthousiaste mensen met diverse expertises en visies. ‘Naast verzoeken van de minister kiest de RDA zelf ook onderwerpen met maatschappelijke impact waarover ze onafhankelijk advies uitbrengt. De inbreng van praktijkmensen voegt echt waarde toe. Zo kan vanaf het startpunt rekening worden gehouden met de omstandigheden in de praktijk en de gevolgen van eventuele veranderingen.’

Na zijn afstuderen in 1990 draaide zijn eerste baan bij het Landbouw Economisch Instituut in Den Haag (nu WSER) om de kracht van kunstmatige intelligentie. Computers benutten om op basis van data managementadviezen in de veehouderij te kunnen geven. Vier jaar later belandde hij als beleidsadviseur milieu bij het ministerie van Landbouw. ‘In vier jaar zou het nationale mestprobleem wel even opgelost worden’, herinnert hij zich. ‘Maar je ziet: de thema’s blijven vaak hetzelfde, de discussie eromheen is anders.’

Marc Schakenraad
Marc Schakenraad (59) krijgt het bankje doorgeschoven van Annechien ten Have-Mellema (Varkens 6). Hij is sinds 2014 secretaris-directeur van de Raad voor Dierenaangelegenheden in Den Haag. Studeerde in 1990 af als dierwetenschapper aan de Wageningen Universiteit & Research. Startte bij Wageningen Social & Economic Research en werkte tussen 1994 en 2014 op verschillende plekken binnen het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.