Spaanse dierenarts: ‘Schade kan flink lager bij stevige aanpak mycoplasma’

Mycoplasma hyopneumoniae is een bacterie die in de luchtwegen leeft en daar onder andere het longweefsel beschadigt. Dat zorgt met name bij vleesvarkens voor groeiachterstand en kan tot extra uitval leiden. De schade is ernstiger wanneer ook andere ziekteverwekkers aanwezig zijn, zoals PRRSv, APP, circo of het griepvirus.

Aanpak van de ziekte is daarom noodzakelijk. ‘Maar dit is niet gemakkelijk’, stelt dierenarts en onderzoeker Carmen Alonso. Zij voerde in onder andere Spanje meerdere onderzoeken uit naar de aanpak van mycoplasma. Ze is nu senior Global Technical Manager bij Boehringer Ingelheim.

Is het vaccineren van drieweekse biggen afdoende?

‘Mycoplasma-vaccins bieden geen 100 procent bescherming tegen ziekteverschijnselen. Met name op varkensbedrijven met aanvoer van meerdere locaties, meerdere contactbedrijven en een hoge infectiedruk van mycoplasma en/of andere ziekteverwekkers kunnen toch problemen door mycoplasma ontstaan. Uit meerdere veldonderzoeken blijkt dat een tweede vaccinatie zorgt dat het goed onder controle is te krijgen en schade voorkomt.’

Zijn dan twee vaccinaties nodig?

‘Wanneer uit onderzoek blijkt dat de vleesvarkens geregeld last hebben van mycoplasma, dan is een tweede vaccinatie bij opleg van de biggen op het vleesvarkensbedrijf een goede eerste stap. Hierdoor verbetert de immuunrespons van de varkens en zullen ze de mycoplasmabacterie beter kunnen aanpakken.’

Lees ook: Dierenarts Sebastián Figueras Gourgues: ‘Mycoplasma is hoofdpijndossier’

Wat levert die tweede vaccinatie op?

‘Daar heb ik twee onderzoeken naar gedaan. In het eerste onderzoek werkten we met een groep van driehonderd vleesvarkens. De ene helft kreeg bij opleg een herhalingsvaccinatie, de andere helft niet. Bij de varkens met een vaccinatie waren vrijwel alle dieren op een leeftijd van negetig dagen positief voor mycoplasma. Bij de dieren met de tweede vaccinatie was dit minder dan de helft.’

Verschilden de dierprestaties?

‘De keuze voor één of twee vaccinaties had een duidelijk effect op de resultaten. Varkens die bij opleg een tweede vaccinatie kregen, waren op een leeftijd van negetig dagen ruim 4 kilo zwaarder dan de varkens met een enkele vaccinatie. Bij afleveren was dit verschil opgelopen naar een 4,9 kilo hoger slachtgewicht voor de varkens die een herhaling kregen.’

‘In het tweede praktijkonderzoek werden gedurende vier rondes varkens gevolgd. Dus ruim een jaar lang; daarmee waren ook alle mogelijke seizoeneffecten meegenomen. Bij iedere ronde kregen 1.020 varkens een enkele vaccinatie en 1.020 varkens twee vaccinaties. In de stallen hing een hoestmonitor als graadmeter van de longgezondheid.’

‘In de eerste weken na opleg hadden beide groepen last van een infectie met het Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome (PRRS). De score van de hoestmonitor zat hierdoor telkens in het rode of oranje gebied, wat duidt op ernstige luchtwegproblemen. Bij de varkens die een herhalingsvaccin kregen tegen mycoplasma trad na enkele weken herstel op. Het hoesten verminderde, waardoor de uitslag van de hoestmonitor in het groen terechtkwam. Bij de varkens die maar één vaccin kregen, verbeterde de longgezondheid niet. De score van de hoestmonitor werd juist slechter en dook verder in het rood.’

Wat was het effect van de booster in dit onderzoek?

‘Er was een heel duidelijk effect op de uitval van de varkens. In de groep met dieren die één vaccinatie kregen, steeg de uitval tot 6,6 procent. Bij de vleesvarkens die bij opleg een tweede mycoplasma-vaccinatie kregen, was de cumulatieve uitval 4,3 procent. Een verschil van 2,3 procent dus. Alleen al door die lagere uitval is de ‘return on investment’ (ROI) van de boostervaccinatie 1:10.’

Is een herhaling afdoende?

‘Nee, en dat moet ook niet het doel zijn. Het is beter om te zorgen voor een lage infectiedruk van mycoplasma, zodat je met een enkele vaccinatie bij de biggen kunt volstaan. Je krijgt mycoplasma ook met twee keer vaccineren nooit helemaal weg, maar je kunt wel de infectiedruk verlagen door al bij de zeugen te beginnen. Onderzoek toont aan dat dit kan door de zeugen tweemaal voor de voet te vaccineren. De biggen van deze zeugen verspreiden dan minder mycoplasma. Een ander belangrijk aandachtspunt ligt bij de gelten.’

Hoe moet het dan bij de gelten?

‘Gelten komen steeds vaker van bedrijven met een hoge gezondheidsstatus, waar ze niet in aanraking komen met mycoplasma. Om ervoor te zorgen dat ze wel voldoende weerstand opbouwen tegen mycoplasma en niet zelf veel mycoplasma uitscheiden, is een intensief vaccinatieprogramma nodig. Tweemaal vaccineren is niet genoeg; pas na de derde vaccinatie daalt de uitscheiding van mycoplasma flink. Bij drie keer vaccineren van de gelten, met een juiste adaptatie en met goede vaccinatie van de zeugen, houd je de besmettingsgraad laag.’

Dus wat is nu de beste aanpak?

‘Zijn er nu problemen bij de vleesvarkens, stap dan direct over op een boostervaccinatie. Dan gaat de uitval omlaag en de groei omhoog. Pak vervolgens de zeugen en met name de gelten aan. Is mycoplasma bij de zeugen onder controle, dan volstaat een enkele vaccinatie van de drieweekse biggen in het kraamhok.’