‘Op papier duidelijk, totdat je het hok instapt’

Bij klantbezoeken komt het onderwerp standaard voorbij. In studiegroepen net zo goed. Vaak zorgvuldig voorbereid, regelmatig met goede uitleg vanuit de Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV). Veel kennis ook. Creatieve voorbeelden. Praktische insteek. Maar ook frustratie. En soms gewoon emotie. Want laten we eerlijk zijn: de meeste varkenshouders zijn best bereid om stappen te zetten.

Meer verrijkingsmateriaal aanbieden? Prima. Anders aanbieden? Ook goed. Experimenteren wat werkt in een hok? Gebeurt volop. Niemand ontkent nog dat goed hokverrijkingsmateriaal kan helpen bij het houden van varkens met lange staarten. Daar zijn de meeste ondernemers inmiddels echt wel van overtuigd. Waar een varkenshouder op vastloopt, is iets anders. Want wanneer vindt ook de handhaving het goed?

In januari viel bij iedere varkenshouder de hokverrijkingskaart op de mat. Op papier is het duidelijk. Met daarnaast de brochure over hokverrijking en nestbouwmateriaal die is geplaatst op de website van de NVWA, moet dit extra duidelijkheid geven. Alleen lijkt het soms alsof iedere extra uitleg ook weer nieuwe vragen oproept.

Regels die wringen

Want wat is ‘voldoende beschikbaar’ of ‘makkelijk verteerbaar’? Wanneer is iets ‘wroetbaar’? En waarom geeft een simpele ketting, waar dieren soms uren interactie mee hebben, ineens onvoldoende invulling? Sommige regels voelen logisch. Andere wringen juist met de praktijk en andere onderwerpen zoals hygiëne.

Wroetbaar materiaal moet bijvoorbeeld op een dichte vloer worden aangeboden. Alleen is die dichte vloer in veel stallen juist bedoeld als rustruimte. Vaak verwarmd ook. Dus precies de plek waar je liever geen hokverrijking hebt liggen.

Of neem de voorraadvoorziening. Die moet regelmatig worden gevuld. Maar daarvoor moet je als verzorger soms letterlijk het hok in. Terwijl we vanuit rust, hygiëne en arbeid juist jarenlang hebben geprobeerd dat zoveel mogelijk te beperken.

Veel puzzelwerk

Bij zeugen in de dekstal mag verrijking vervolgens weer niet boven schofthoogte hangen. Wie dagelijks in dat soort afdelingen werkt, weet hoeveel puzzelwerk het is om oplossingen te vinden die niet botsen met hygiëne, diergezondheid of brandveiligheid.

Ondertussen vliegen in appgroepen, studiegroepen en op het internet de creatieve voorbeelden voorbij. Mooie initiatieven ook. Ondernemers die écht zoeken naar iets dat werkt in de praktijk. Alleen weet eigenlijk niemand met zekerheid of het volgende week tijdens een inspectie ook daadwerkelijk wordt goedgekeurd.

En precies daar zit de onrust: niet in onwil, niet in weerstand tegen verandering, maar in het ontbreken van duidelijke kaders. Want uiteindelijk wil een ondernemer gewoon weten waar hij aan toe is. Goed of fout. Wel of niet akkoord. Zeker als er investeringen, arbeid en management achter zitten.

Schieten met hagel

Nu voelt het soms alsof iedereen met hagel aan het schieten is. En misschien is dat nog wel het grootste risico: dat er altijd wel iets geraakt wordt. Er zal altijd wel ergens iets op aan te merken zijn.

In mijn optiek wringt dat nog wel het meest, wanneer de gevolgen direct financieel voelbaar worden. Bijvoorbeeld als een sanctie doorwerkt richting GLB-korting op dezelfde entiteit. Dan voelt een discussie over een stuk verrijkingsmateriaal ineens buitenproportioneel zwaar.

De sector had hierin meer duidelijkheid verdiend. Alles hoeft echt niet te worden dichtgetimmerd, maar ondernemers kunnen alleen bewegen als ze weten binnen welke lijnen ze spelen.

Misschien is dat uiteindelijk wel waar deze hele discussie over gaat. Niet over een touwtje of een ketting. Maar over de vraag hoeveel ruimte er nog is voor innovatie, creativiteit en gezond verstand in de praktijk.

Gerben Schrijver
Adviseur bij DLV Advies

Lees de uitgebreide informatie hierover op:
• Hokverrijking en nestmateriaal voor varkens | NVWA
• Hokverrijking en nestbouwmateriaal voor varkens