Regeling piekbelasters had effectiever en goedkoper gekund

Uit de analyse van de opgekochte bedrijven blijkt dat dezelfde milieuwinst had kunnen worden behaald tegen een veel lagere prijs. Volgens de drie mediabedrijven had een kleinere, effectievere groep bedrijven moeten worden uitgekocht.

De Lbv-plus-regeling maakte onderdeel uit van de stikstofaanpak van het vorige kabinet en richtte zich op de vrijwillige uitkoop van veehouderijen met een relatief hoge stikstofdepositie. De vergoeding bedroeg 120 procent van de bedrijfswaarde. Boeren mochten zelf kiezen of ze deelnamen; de locatie van het bedrijf was ondergeschikt aan de stikstofbelasting op nabijgelegen natuurgebieden.

Aanleiding voor de regeling was het stikstofrapport van Johan Remkes, waarin werd geadviseerd om de zeshonderd grootste piekbelasters versneld te laten stoppen. In plaats daarvan besloot het kabinet de regeling open te stellen voor zo'n drieduizend potentiële deelnemers. Daarvoor werd 1,8 miljard euro gereserveerd.

Zelfde effect, minder kosten

723 boeren hadden zich in maart vorig jaar aangemeld voor de regeling. De verwachte impact: jaarlijks 34 mol minder stikstofdepositie op kwetsbare Natura 2000-gebieden. Maar volgens het gezamenlijke onderzoek van de mediapartijen kon diezelfde milieuwinst ook worden bereikt door slechts 133 bedrijven uit te kopen, tegen aanzienlijk lagere kosten van circa 325 miljoen euro.

Voorwaarde daarbij was wel dat deze kleinere groep piekbelasters zichzelf had moeten aanmelden. De regeling was immers volledig vrijwillig.

Ministerie reageert

Het landbouwministerie erkent in een reactie dat een verplichte beëindigingsregeling juridisch lastig uitvoerbaar is en bovendien veel tijd zou vergen. Daarnaast zouden verplichte opkooptrajecten waarschijnlijk leiden tot hogere compensatiebedragen.

Hoewel eerder werd gemeld dat 723 bedrijven wilden deelnemen, bleek afgelopen december dat een aanzienlijk deel zich alsnog had teruggetrokken. Van de 851 toegekende aanvragen in de Lbv-plus zijn er inmiddels 294 ingetrokken.

Het huidige demissionaire kabinet is met een nieuwe beëindigingsregeling gekomen. Deze regeling is nu ter consultatie voorgelegd en richt zich op veehouders in de buurt van overbelaste natuurgebieden. Zij kunnen rekenen op een vergoeding van 110 procent voor het waardeverlies van hun stallen.