Goede voorbereiding helpt varkenshouders door warme periode heen

‘De meeste varkenshouders hebben het eigenlijk goed voor elkaar’, constateert Schuttert. ‘Ventilatie en nevelkoeling zijn op veel bedrijven aanwezig. Daardoor blijft het klimaat in de stal beheersbaar en is het ook voor ons als dierenartsen prettig werken.’

Voeren op koelere momenten

Een belangrijke maatregel tijdens warme periodes is het aanpassen van de voertijdstippen. Omdat varkens tijdens de vertering van voer extra warmte produceren, is het verstandig om de dieren vooral tijdens de koelere uren te voeren.

‘Eigenlijk is dat het makkelijkste wat je kunt doen’, zegt Schuttert. ‘Na twaalf uur ‘s middags probeer je die warmteproductie zoveel mogelijk te vermijden en voer je liever in de vroege ochtend en de avond na acht uur.’

Nevelkoeling steeds vaker standaard

Sinds de extreem warme zomer van 2018 hebben veel varkenshouders extra aandacht besteed aan maatregelen tegen hittestress. Volgens Schuttert heeft dat geleid tot een sterke toename van het gebruik van nevelkoeling.

‘2018 was echt een keerpunt’, stelt Schuttert. ‘Daarna hebben veel ondernemers gezien wat hitte met dieren kan doen. Sindsdien is nevelkoeling, zeker in de zeugenhouderij, bijna standaard geworden.’

Ook de techniek achter deze systemen ontwikkelt zich verder. Zo zijn er installaties waarbij water via de roosters wordt verneveld om de binnenkomende ventilatielucht extra af te koelen. ‘Met zulke systemen kun je de temperatuur in de stal zomaar een graad of vijf verlagen. Dat maakt echt verschil voor de dieren.’

Daarnaast kunnen zonnepanelen op het staldak bijdragen aan een lagere temperatuur in de stal. Volgens Schuttert vormt het zonnepanelensysteem als het ware een extra isolerende laag op het dak.

Rust in de stal is minstens zo belangrijk

Naast technische voorzieningen speelt ook het dagelijkse management een belangrijke rol bij het beperken van hittestress. Onnodige activiteit van de dieren moet zoveel mogelijk worden voorkomen.

‘Het belangrijkste is dat je dieren niet extra belast. Laat ze gewoon liggen. Je wilt niet dat ze voortdurend in de benen moeten komen. Als varkens languit liggen en zich mooi over het hok verdelen, dan raken ze hun warmte het beste kwijt. Als je de stal in gaat en ze gaan allemaal in de benen, dan krijgen ze het juist warmer.’

Ook de beschikbare ruimte per dier heeft invloed op het comfort tijdens warme dagen. Vleesvarkens kunnen hun lichaamswarmte beter kwijt wanneer ze voldoende ruimte hebben om uit elkaar te liggen.

Je ziet dat bedrijven die een ruimere bezetting hebben daar voordeel van hebben. Bijvoorbeeld de dieren die gehouden volgens het Beter Leven keurmerk. Daar heeft een varken 1 vierkante meter ten opzichte van de 0,8 vierkante meter wat anders een vereiste is. Dat is een voordeel.’

Meer ruimte door eerder afleveren

Voor zwaardere vleesvarkens kan het gunstig zijn om deze iets eerder af te leveren. Wanneer de grootste dieren als eerste worden geladen, ontstaat meer ruimte voor de resterende groep in de stal.

Volgens Schuttert hebben de warme en droge omstandigheden ook een positief neveneffect. De druk van verschillende luchtwegaandoeningen neemt af. ‘Elk nadeel heeft zijn voordeel. PRRS en griep komen nu veel minder voor. We hebben het daardoor eerder rustiger als dierenartsen op het moment dan drukker.’

Beperkte rol voor vitamine C

Sommige varkenshouders informeren naar aanvullende maatregelen zoals het verstrekken van vitamine C. Schuttert ziet daarvan in de praktijk echter weinig meerwaarde.

‘Bij pluimvee wordt dit wel gedaan, omdat deze dieren niet van zichzelf vitamine C aanmaken. Varkens doen dat wel, daarom hoeft het dus ook niet.’ Volgens de dierenarts blijven de bekende basismaatregelen de belangrijkste instrumenten om dieren comfortabel door warme periodes te helpen.

Schuttert: ‘Ik vertel ondernemers eigenlijk niet dat ze heel andere dingen moeten doen. De basis blijft hetzelfde: zorg voor voldoende ventilatie, benut nevelkoeling waar mogelijk, pas de voermomenten aan en voorkom extra belasting van de dieren.’