Brandpreventie vraagt om integrale aanpak, niet om kleinere stallen

Demissionair landbouwminister Femke Wiersma heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de aanpak van stalbranden. Ondanks dat het onderwerp door de Tweede Kamer controversieel is verklaard, presenteert zij twee afgeronde onderzoeken die richting geven aan toekomstig beleid. 'De impact van stalbranden voor mens en dier is vaak zeer groot', schrijft de minister. 'Het is belangrijk dat we onverminderd blijven werken aan het verbeteren van de brandveiligheid op veehouderijen.'

Volgens de Antea Group spelen bij stalbranden meerdere factoren een rol. Zo hebben rookverspreiding en het uitvallen van technische installaties een grote invloed op het aantal slachtoffers. Een kleinere compartimentering biedt daarom geen garantie op betere uitkomsten.

Extra bouwkosten

Daarnaast wijst het onderzoeksbureau op de aanzienlijke extra bouwkosten die strengere eisen met zich meebrengen, oplopend tot 10 procent per extra compartimenteringswand. Ook zijn brandwerende voorzieningen in de praktijk gevoelig voor stof, vocht en slijtage. De Antea Group pleit daarom voor een 'integrale benadering van stalbrandveiligheid', waarin de focus ligt op vroege branddetectie, periodieke inspecties, noodplannen en scholing van personeel.

In plaats van kleinere stalcompartimenten adviseert de Antea Group om in regelgeving meer ruimte te bieden voor grotere fysieke afstanden tussen verschillende (brand)compartimenten. Dit verkleint de kans op brandoverslag en maakt evacuatie en brandbestrijding beter uitvoerbaar.

Ook het versneld ontwikkelen en toepassen van vroegtijdige detectiesystemen, zoals sensortechnologie en snelle alarmering, kan bijdragen aan het beperken van de schade. Snelle signalering vergroot het handelingsperspectief om dieren te redden voordat een brand zich verder ontwikkelt.

Denkraam

Naast het onderzoek van de Antea Group is ook het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid betrokken. Deze organisatie ontwikkelde een denkraam dat veehouders helpt om de brandveiligheid van hun stal systematisch te beoordelen. Het raamwerk combineert aspecten zoals stalontwerp, diersoort en evacuatiemogelijkheden in één overzichtelijke methode, gebaseerd op bestaande veiligheidsmodellen voor gebouwen met mensen.

De minister omschrijft dit instrument als een 'concreet hulpmiddel' dat zonder verplichting beschikbaar wordt gesteld via overheid en sectororganisaties. Eventuele verdere beleidskeuzes worden overgelaten aan een volgend kabinet.

Politiek gevoelig

Hoewel het stalbrandendossier politiek gevoelig ligt, gaan diverse praktische trajecten wel door. Zo lopen er proefkeuringen naar de uitvoerbaarheid van verplichte elektrakeuringen en brandveiligheidsinspecties. Deze worden uitgevoerd door Schuttelaar & Partners en Stichting Milieukeur. De resultaten worden in het voorjaar van 2026 verwacht.

Daarnaast begint dit jaar een landelijke bewustwordingscampagne, ontwikkeld door bureau Publiquest. Met herkenbare praktijkverhalen en concrete adviezen moeten veehouders worden gestimuleerd om laagdrempelig met brandpreventie aan de slag te gaan.

De minister benadrukt dat brandveiligheid structurele aandacht vraagt. Technologische oplossingen en goed onderhoud zijn volgens haar alleen effectief wanneer zij onderdeel zijn van een bredere aanpak van preventie, controle en menselijk handelen. Wiersma: 'Een integrale benadering is noodzakelijk om zowel dierenwelzijn als bedrijfscontinuïteit te beschermen.'