Nederlandse veehouderij boven fosfaatplafond, ondanks krimp veestapel

Ten opzichte van eerdere ramingen is de verwachte productie van zowel fosfaat als stikstof gedaald. Deze afname hangt samen met een kleinere veestapel, met name in de varkens- en pluimveesector. Zo nam de fosfaatproductie bij varkens af van 36,7 miljoen kilo in 2020 naar 29,7 miljoen kilo in het vierde kwartaal van 2025.

De verwachting is dat het aandeel van de varkenshouderij in de totale fosfaatexcretie verder zal afnemen. Dit komt onder meer door de belangstelling voor beëindigingsregelingen zoals de Lbv en Lbv-Plus. Begin 2026 waren er bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) 960 beschikkingen afgegeven. Dit vertegenwoordigt ruim 2 miljoen fosfaatrechten, circa 1,2 miljoen varkensrechten en 5,1 miljoen pluimveerechten. Daarnaast zal het aantal vleeskalveren naar verwachting met meer dan 90.000 afnemen.

Als alle betrokken bedrijven daadwerkelijk stoppen, kan de nationale mestproductie dalen met 9,7 miljoen kilo fosfaat en 26,8 miljoen kilo stikstof.

Melkveehouderij stoot het meeste uit

De daling van fosfaatexcretie verloopt in de melkveesector minder snel. In het vierde kwartaal van 2025 bedroeg de productie in deze sector ongeveer 75 miljoen kilo fosfaat, goed voor meer dan de helft van het nationale totaal.

Daarmee blijft de melkveehouderij een doorslaggevende factor in het behalen van de milieudoelen. Door het vervallen van de derogatie is het fosfaatplafond bovendien verlaagd, waardoor de sector voor een extra uitdaging staat.

Om de uitstoot te beperken, zijn afspraken gemaakt over het ruweiwitgehalte in veevoer. Voor 2025 ligt de norm op maximaal 160 gram per kilo droge stof, en voor 2026 op 158 gram. In het laatste kwartaal van 2025 kwam het gemiddelde uit op 158 gram.

Ondanks deze maatregelen en de lopende uitkoopregelingen blijft de totale fosfaatproductie voorlopig te hoog. Over heel 2025 genomen ligt de productie gemiddeld circa 4,7 procent boven het toegestane niveau, al is de overschrijding in de loop van het jaar wel afgenomen.

Stikstof wel onder plafond

De stikstofproductie blijft wel onder het wettelijke plafond. In het vierde kwartaal van 2025 lag de uitstoot 3,6 procent lager dan in dezelfde periode een jaar eerder. Deze daling is grotendeels toe te schrijven aan de krimp van de varkens- en pluimveesector.

In totaal komt de stikstofexcretie uit op 440 miljoen kilo, precies gelijk aan het vastgestelde maximum binnen de meststoffenregelgeving.

De definitieve cijfers over de mestproductie in 2025 worden in het najaar van 2026 gepubliceerd. Pas dan wordt duidelijk of er daadwerkelijk sprake is van een overschrijding van de nationale en sectorale plafonds en of aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn.